"Tam, gdzie rzeki wstrzymują swój bieg" - Maria Paszyńska [opowieść o przedwojennym Polesiu]

 

Książki Marii Paszyńskiej mają swoje rzesze fanów, a sama autorka była u nas w mieście na spotkaniu, ale niestety ja nie mogłam być. A żałuję do dziś. Niektóre jej książki zrobiły na mnie ogromne wrażenie. Największe chyba Owoc granatu oraz Dziewczyny ze Słowaka. Nie pamiętam kto mi polecił książkę Tam, gdzie rzeki wstrzymują swój bieg, okładka sielankowa, a fabuła obiecująca literacką podróż na Polesie z okresu międzywojnia, wiele mi obiecywała. Zaczęłam czytać na paznokciach i dzięki tej książce czas minął naprawdę szybko.

 

Opowieść o przyrodzie, marzeniach, rozczarowaniach, nadziei, lęku i odwadze, przyjaźni, postępie, nade wszystko zaś o miłości, która zawsze i wszędzie zdolna jest zmieniać świat.

Ignacy Antczak, młody nauczyciel z Warszawy, pragnie podążać za swoimi marzeniami. Chce mieć realny wpływ na kształt rzeczywistości i jest głęboko przekonany, że wie jak to zrobić. Polesie, najbardziej tajemnicza, dzika i niezbadana kraina Drugiej Rzeczypospolitej, świat utkany z mgieł, torfowisk i rzek wydaje mu się doskonałym miejscem na zrealizowanie życiowych planów. Wyrusza w podróż, która na zawsze odmieni jego los. Kraina surowego piękna i wielkiej samotności staje się dla Ignacego polem walki z zabobonem, analfabetyzmem, lecz także z własnymi planami, ideałami i marzeniami. Nic nie jest tu takie, jakim miało być, a nieoczekiwane spotkanie z miejscową dziewczyną zmusza go do weryfikacji przekonań i podjęcia próby spojrzenia cudzymi oczami na świat, w którym kryje się o wiele więcej niż gotów był przypuszczać.

Co znajdzie za zasłoną mgieł? Czy w wśród ludzi żyjących w doskonałej symbiozie z naturą odkryje własne szczęście? Czy wspólna historia dwojga ludzi pochodzących z całkiem różnych światów jest z góry skazana na przegraną? Czy w imię miłości można wyrzec się samego siebie? I czy w ogóle powinno się próbować?

Ignacy urodził się gdy można było tylko marzyć o wolnej Polsce, ale Wielka Wojna stworzyła okazję, Polska wróciła na mapę a przed nowym krajem stanęło wiele wyzwań. Rodzina Ignacego była raczej zamożna, z tradycjami, ojciec lekarz marzył, że jego syn też stanie się medykiem, ale przypadek sprawił, że Ignaś odkrył co sprawia mu radość, nauczanie. Chociaż rodzina się sprzeciwiała, zamiast na medycynę wybrał zawód nauczyciela. Żyły w nim idee pozytywizmu, pracy u podstaw, dlatego on, miastowy chłopak, postanowił wyjechać na Polesie, wschodnie rubieże kraju kojarzone z dziką puszczą, torfowiskami i analfabetyzmem. Rusza pełen wielkich idei, ale już od samego początku dostaje w twarz realiami, na dworcu nie ma dorożki, do folwarku gdzie znajduje się szkoła. Dociera tam, gdzie diabeł mówi dobranoc, chociaż czytał wiele o Polesiu, to rzeczywistość go zaskakuje. Od prozaicznych tematów związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb(skąd wziąć chleb i podstawowe wiktuały, skoro nie ma sklepów), gdzie się wykąpać, jak przetrwać zimę, po bycie obcym w zamkniętej społeczności, gdzie traumy po okresie wojny wciąż są żywe. Ignacy często będzie konfrontował swoje ideały z tym, co faktycznie zastał. W jego życiu pojawią się ludzie, tacy podejrzani, źli jak dziedzic, czy szukający biznesu w osuszaniu torfowisk, ale znajdzie też przyjaciół, jak miejscowy proboszcz, czy Serafin. Pojawi się też Malwina, dumna mieszkanka Polesia, która szybko sprowadza Ignacego na ziemię, gdy ten marzy o niesieniu cywilizacji.

 

Ech, mam wrażenie, że gdy autorka doszła do ¾ książki, nagle zaczął gonić ją termin i znacząco przyspieszyła i akcję i zakończenie. No chyba, że w mojej książce brakowało kilkunastu stron, może kilkudziesięciu nawet. Podobała mi się relacja Malwiny i Ignacego, ona prosta, ale z mądrością życiową o której on może tylko marzyć, jest od niego dojrzalsza, przeżyła więcej, ale to on chce ją uczyć, świetnie go punktuje. Nie czuła pomiędzy nimi romantycznej relacji, ale wiarygodnie oddano ich rodzącą się przyjaźń, dlatego końcowe wydarzenia wydały mi się wymuszone, taka trochę nowa wersja Znachora bo i prowincja i młody idealista, no czułam trochę klimat jak u Dołęgi-Mostowicza, ale zabrakło mi głębi. Za bardzo wszystko było powierzchowne. I kończy się ta książka za szybko, zostałam z niedosytem, trochę jakby ktoś na siłę zaserwował nam zakończenie żyli długo i szczęśliwie a ja nie chciałabym takiego zawieszenie, chciałabym zobaczyć co było dalej, to byłby walor.