"Ten Wielki Gatsby" - F. Scott Fitzgerald [ klasyka zawsze się obroni]

 Kiedy byłam w gimnazjum, nasza polonistka zrobiła nam test czy jesteśmy wzrokowcami, czy słuchowcami. Okazało się, że mój sposób przyswajania wiedzy za pomocą wzroku deklasuje treści przyswajane przez słuch. Lubię myśleć, ze to przejaw męskiej strony mojej natury, może i słyszę sporo, ale niewiele z tego zapisuje się na moim twardym dysku, ale jak już coś zobaczę, to rzadko kiedy wypada mi z głowy. A kilka lat temu słuchałam najsłynniejszej książki Scotta Fitzdgeralda w wersji audio. Sporo wtedy spacerowałam z kijkami i dobrze pamiętam ołowiane niebo podczas tych spacerów, a książkę nieco mniej, dlatego pretekst do powtórki tej klasyki powitałam z radością.

 

"Łuk triumfalny" - Erich Maria Remarque

 

Od kilku lat chciałam przeczytać Łuk tryumfalny, długo był nieosiągalny, albo chodził w zawrotnych cenach. Ktoś, kiedyś – nie pamiętam kto, podczas dyskusji o serialu Dr House porównał głównego bohatera z serialu, do głównego bohatera książki, a ja wtedy byłam wierną fanką kuśtykającego doktora. Z piętnaście lat temu nawet zamówiłam, ale księgarnia coś pomyliła i mi nie wysłali. Na szczęście w końcu masowo wznowili Remarqua i mogę w końcu nadrobić zaległości. W końcu to marka, przedstawiciel straconego pokolenia. I to czuć, a ja podatna jestem na taką melancholię.

 

"Błękitny zamek" - Lucy Maud Montgomery [jak powrót do domu]

 

Lucy Maud Montgomery jest znana głównie z cyklu powieści o Anne Shirley, która niedawno dzięki Wydawnictwu Marginesy przeżywa renesans, za sprawą nowego tłumaczenia. O tym, jak dużo daje świeży, przekład mogliśmy się już przekonać, teraz ponownie dana jest nam przyjemność z odkrywania na nowo ukochanej powieści. Błękitny zamek to książka, która ma dwa znane w Polsce tłumaczenia i każde z nich ma swoje grono fanów. Tym razem mamy trzeci przekład. Zamiast Buby mamy Gnuś, no i pretekst do ponownego czytania tej urokliwej historii.

 

"Rilla ze Złotych Iskier" - Lucy Maud Montgomery [nowe tłumaczenie najlepszej części]

 

Cała seria nowego tłumaczenia Anne z Zielonych Szczytów zdobyła sobie szerokie grono fanów. Jestem ciekawa ile nowych osób sięgnęło po przygody Anne, a ile to czytelnicy sentymentalni, dla których ta seria to synonim młodości. Chociaż Anne to kultowa powieść, mam wrażenie, że większość osób, po przeczytaniu pierwszego tomu, jako lektury w szkole, nie sięgnęło po kolejne tomy, a moim zdaniem to właśnie Rilla ze Złotych Iskier to tom najlepszy. Byłam ciekawa, czy nadal będę płakała(nadal) i czy nadal uznam ten tom za najlepszy(wciąż).

 

"Tristan 1946" - Maria Kuncewiczowa [klasyka zawsze w cenie]

 Maria Kuncewiczowa i jej Cudzoziemka była powieścią, która poruszyła mnie kiedyś w liceum i sprawiła, że inaczej spojrzałam na powieści klasyczne z XX wieku. Pamiętam, że poruszyła wiele osób w klasie, była inna niż wcześniejsze lektury. Naprawdę tchnęła powiewem zmian. O książce Tristan 1946 też słyszałam, ale po pierwsze nie wiedziałam, kto napisał, a po drugie, trochę się lękam sięgać po klasykę, czuję się jak profan, który zapuścił się za blisko prezbiterium. Jednakowoż dzięki Wydawnictwu Marginesy mamy możliwość sięgnięcia po nieco zapomniane klasyki. Czy zapomniane klasyki zeszły w cienie niepamięci słusznie? Czy to zalew nowości spycha je w niepamięć?

 

"Dolina tęczy" - Lucy Maud Montgomery

 

Czasami ktoś pyta po co te nowe tłumaczenia. Po co na nowo przekładać coś co jest kanonem, weszło do klasyki? Dla mnie na pewno to za każdym razem jest pretekst do powtórki, a ponadto te książki, przynajmniej te Montgomery zyskują nowe życie. Może mamy tam kolokwializmy jak „pogadam”, których w stuletnim wydaniu próżno szukać, ale prócz żywego, aktualnego(ale wciąż pięknego) języka na światło dzienne wychodzą nowe smaczki. Dolinę Tęczy znam niemalże na pamięć, zawsze kojarzyłam ją jako opowieść o dzieciach Anne i Gilberta, jak ja się myliłam, albo dojrzałam i zmieniła mi się perspektywa.

"Wsciekłość i wrzask" - William Faulkner

 Kiedyś czytałam więcej klasyki, mało tego ja szukałam tytułów ważnych dla światowej literatury. Na pewno miałam taki okres w życiu, gdy uważałam, że wystarczy, że odhaczę z listy kilkadziesiąt tytułów i będę wiedziała o co chodzi w życiu. Jak zapewne domyślacie się porzuciłam ten zamysł i chociaż czasami mam wyrzuty sumienia, czasami się rumienię, że Ulisses czeka na półce już z trzynaście lat, to umiem się przyznać, że czegoś nie czytałam i np. Krzyżaków próbowałam, w szkole, po szkole, no nie. Boję się, że gdy spodobają mi się Krzyżacy to będę na łożu śmierci(chociaż może jednak ostatnie podejście). Wściekłość i wrzask trafiły pod mój dach, bo ongi czytając książkę Tłumaczki zaintrygował mnie opis procesu tłumaczenia tytułu, szukania adekwatnego słowa, cała ta praca, bo mnie takie rzeczy frapują(szkoda, że aż tak nie frapuje mnie popiół, który miałam wyrzucić zza domu od jakichś czterech miesięcy), niemniej – książkę kupiłam, przekładałam ze stosu na stos, w końcu trafiła na półkę(bo już zaraz będę czytać) no i finalnie tytuł trafił do słoiczka z trupami. No i wszystko ma swój czas.

 

"Błękitny zamek" - Lucy Maud Montgomery [lubię wracać]

 

Moim skromnym zdaniem, chociaż wiem że gusta są różne. Tylko możliwość powrotu do ukochanych książek czyni czytanie wspaniałym. Gdyby nie świadomość, że w każdej chwili mogę wrócić do swiata, który już uwielbiam, to po co mieć regały pełne książek. To z taką nadzieją, zaczynam nową książkę, z nadzieją, że oto będzie kolejny wielki zachwyt, do którego będę wracać latami. Ostatnio jest mniej książek nowych, do których chcę wracać, ale nadal wracam do klasyków. Kupiłam niedawno Błękitny zamek, zapytacie po co, skoro mam stare wydanie a obiecałam, że nie kolekcjonuję wydań… to wszystko prawda, ale słyszałam, że są dwa tłumaczenia tej powieści, że stare wydanie jest nieco pocięte, zatem, no rozumiecie.

"Chłopi" - Władysław Stanisław Reymont [ cztery pory roku Vivaldiego w Lipcach]

 

Moja Mama uwielbia powieść Chłopi, wiele osób w jej wieku ceni Reymonta. Moja polonistka w gimnazjum też ceniła tę powieść, więc w gimnazjum czytałam dwa razy. Później raz w liceum i byłam spokojna przed maturą, mnie tak odwołania do Chłopów nie były straszne(a moja Mama nie uznawała, czytania jednego tomu, skoro powieść liczy cztery, każdy jest ważny, każdy wartościowy, i jak to tak, jeden??). Później jakoś się nie zanosiło na powtórkę, może chodziła mi po głowie, ale w sumie nie miałam motywacji.  Dopiero zwiastun nowej wersji sprawił, że poczułam imperatyw powtórki.

Już trzynastego idę do kina. Ach co za ekscytacja.

"Anne z Redmondu" - Lucy Maud Montgomery [Anne dorasta]

 Zdecydowanie opadły emocje wokół nowego tłumaczenia, klasycznej powieści dla młodych panien. Anne z Zielonych Szczytów stała się faktem, jest obecna na półkach i podbija serca. Po szumie wokół premiery pierwszego tomu, nie ma już śladu. Może dlatego też, że trzeci tom jest mniej znany, trzeba było być fanką by się sięgać tak daleko. Ongi Ania na uniwersytecie, co było mało trafnym tytułem, bo książka nie opowiada o studiach Ani, nie spotkamy tam jej na zajęciach, ale zobaczymy jej życie w uniwersyteckim mieście, to jak spędza czas gdy się nie uczy. Nowy tytuł jest zdecydowanie bardziej trafny.

 

"Anne z Avonlea" - Lucy Maud Montgomery

 

Premierze pierwszego tomu przygód Anne Shirley towarzyszyły ogromne emocje związane z nowym tłumaczeniem. Chyba mniejsze emocje wzbudziły nowe, anglojęzyczne wersje imion, ale zmiana Zielonego Wzgórza, na Zielone Szczyty były obrazą, skandalem, który wstrząsnął literackim światem. Wiele osób zapowiedziało, że nie tknie tego nawet kijem, co jak żywo przypominało mi relację niektórych grup na Pottera. Ja byłam zachwycona, książka wiele zyskała, a ja liczyłam dni do premiery drugiego tomu w nowym tłumaczeniu. Jak się tak zastanowić Ania z Avonlea to cześć, którą lubię tak średnio, czy tak samo będzie z Anne z Avonlea?

 

"Anne z Zielonych Szczytów" - Lucy Maud Montgomery [ czy autorka nowego tłumaczenia zasługuje na stos??]

Gdy pod koniec roku pojawiła się wiadomość, że wkrótce Wydawnictwo Marginesy odda do naszych rąk nowe tłumaczenie kultowej "Ani z Zielonego Wzgórza", nikt się nie spodziewał, że przełom stycznia i lutego upłynie pod kątem dyskusji na ten temat. Największa krytyka spotyka nową wersję, oczywiście z ust osób, które jeszcze nie miały tej książki w rękach, pojawiły się wątpliwej jakości tekstu o szczytującej Ani (naprawdę wywracam oczami z zażenowania) oraz o odbieraniu klasyki jej piękna, zubożeniu języka. Miałam pewny problem, bo jestem konserwatywna, moja Mama twierdzi, że bywam bardziej radykalna i staromodna niż moja Babcia, a naprawdę wielu prawicowych polityków mogłoby pójść do niej na przeszkolenie. Mam już za sobą swój pierwszy szok, gdy po raz pierwszy przeskoczyłam z tłumaczenia Naszej Księgarni na nowe wydania z Literackiego. Do tego wydania podeszłam z otwartą głową i nastawiona pozytywnie.

"Matka" - Maksym Gorki

Maksym Gorki to nazwisko, które przewija się w kontekście socrealizmu. W Polsce obecnie nie jest jakoś szalenie popularny. Był twarzą socrealizmu i literacką ikoną w Związku Radzieckim. Gdyby dziś żył, byłby celebrytą, bożyszczem partii, jego twarz atakowałaby nas z każdego książkowego Instagrama. Ponieważ w jego czasach media nie były aż tak rozwinięte, to niestety niecały świat go znał i kochał, ale Związek Radziecki robił, co mógł, by z rozmachem zachwalać jego twórczość. Jego powieść "Matka" to jedna z jego pierwszych powieści, jej wydanie to początki socjalizmu, a zwróćcie uwagę, że to sam początek XX wieku, minie kilkanaście lat nim lud się ostatecznie zbuntuje, obali cara, wznieci rewolucję i idee, o których wspomina ta książka, przynajmniej w teorii zatriumfują.

Powieść Maksyma Gorkiego wydana w 1906 roku, pierwszy w pełni socrealistyczny utwór, obrazujący narodziny ruchu robotniczego. Powstała na fali doświadczeń Gorkiego związanych z przedrewolucyjną demonstracją majową w Sormowie k. Niżnego Nowgorodu w 1902 roku. Utwór trzykrotnie zekranizowano.

Gorki od wczesnego dzieciństwa ciężko pracował fizycznie. Napatrzył się na nędzę i niedolę robotników i chłopów rosyjskich. Jego krytyka porządku carskiego, mieszczaństwa, władz wypływa z jego przeżyć i obserwacji. Jest zafascynowany ruchami socjaldemokratycznymi, w nich widzi ratunek na głęboką niesprawiedliwość społeczną. Matka to jego manifest, napisany 12 lat przed rewolucją październikową (której był przeciwnikiem). To jego opis stanu współczesnego sytuacji; szarej, brudnej i nędznej rosyjskiej prowincji początku XX wieku, fabryk w których robotnicy pracują po 10-12 godzin dziennie. Opis przemocy aparatu państwa i właścicieli, która powiela się w domach, gdzie króluje wódka i tyrania.

Żadnej nadziei, żadnej dobrej chwili. Jedyny promyk to buntująca się przeciw odwiecznemu porządkowi młodzież i jej piękne marzenia o równości i sprawiedliwości.

Pelagia Własowa, kobieta prosta, pokorna i głęboko religijna, żyje wraz z brutalnym mężem-alkoholikiem oraz buntującym się przeciwko nędzy i upokorzeniu, synem, Pawłem. Gdy Paweł zostaje przewodniczącym partii socjaldemokratycznej w miasteczku i zaczyna organizować w swoim domu spotkania z towarzyszami, za swoją działalność trafia do więzienia. Matka głęboko stara się zrozumieć syna, jego filozofię i cele.

Gorki wierzył w nowa ideę, która zwała się Socjalizmem (później, gdy Lenin zaczął ją realizować stał się wobec niej krytyczny), wierzył że istnieje taki ustrój społeczny, który wyrówna szanse, da powszechną edukację, powszechną służbę zdrowia, godne życie tym wynędzniałym, szarym ludziom.

Bo czyż nie jest tak, że wszyscy w to wierzymy, że wszyscy pragnęlibyśmy, by już nie było więcej nędzy, głodu, poniżenia. By niesprawiedliwość zniknęła z naszego świata.

Czy nie warto o to walczyć?

Tytułowa matka to wtórna analfabetka z prowincji. Ma męża alkoholika, który jest typowym przykładem wiejskiej patologii, pije, bije, a umiera, bo nie zgadza się na leczenie, bo w końcu wiadomo, że w szpitalu ludzi zabijają. Jego zabije nie szpital, a nieleczona przepuklina. Syn wkrótce po śmierci ojca angażuje się w socjalizm, a w owym czasie są to poglądy wywrotowe, za które grożą surowe kary. Jednak Paweł jest idealistą, widzi w nich nadzieję na lepsze jutro. Angażuje się coraz bardziej, a wpatrzona w swego syna matka, chce być częścią jego życia i sama staje się działaczką, bo przecież syn ma na pewno rację. Tak jak w "Pieśni o Rolandzie", bohater umiera i jest to honor i synonim wzniosłości. Tak w tej książce bohaterowie zostają schwytani albo pobici i to też ma natchnąć młodych adeptów systemu, by wzruszyli się do łez i zacisnąwszy pięści, poszli ruszać z posad bryłę świata.

Kojarzycie takie bajki dla dzieci, które są nasączone morałami, jak tort babci ponczem? Właśnie taka jest ta książka. To jest manifest, propaganda w wersji powieściowej, za wszelką cenę trzeba pokazać wroga ideologii, jako złego, podłego, bez sumienia i wspaniałych idealistów. Po pierwsze bohaterowie są tacy, że większość osób w tamtym czasie mogła się z nimi utożsamiać. O ich wartości nie decyduje pieniądz, ba nie decyduje wykształcenie czy wybitne umiejętności. Oni są oddani sprawie, do samego końca i to ma być gloryfikowane. Jak dla mnie ta książka ma niezwykły walor poznania innego sposobu pisania. Początków socrealizmu, który w Polsce kojarzy się z siermiężnymi rzeźbami i szarymi budynkami bez polotu. Ta książka jest tak kiczowata, że aż momentami zabawna, chociaż za Stalina, za taką recenzję miałabym pewne miejsce w transporcie na Syberię.

Książka recenzowana dla portalu Duże Ka

"Północ południe" - Elizabeth Gaskell [ lata mijają; uwielbienie pozostaje]

Życie jest pełne tragicznych wyborów, bo jak określić inaczej ten dylemat, gdy mamy ograniczony czas(wszak nikt nie jest wieczny), a tu tyle wspaniałych, nowych książek czeka na czytanie, ale jest jeszcze mnstwo książek, które już przynajmniej raz(czasami, dwa, trzy bądź więcej razy) czytałam, ale kocham je miłością wielką i ciągle mi mało. W okolicy świąt miałam ogromny kryzys.. Co zaczynałam książkę to odkładałam, mordowała się strasznie, aż tu Agnieszka, podrzuciła mi pomysł na powrót do powieści Północ południe, cudowna powieść z czasów wiktoriańskich jest jak powrót do domu. Już kiedyś o niej pisałam, ale dla mnie jest tak wyjątkowa, że wykorzystam każdą okazję by do niej zachęcać. A ostatnia powtórka była chyba trzy lata temu.  

"Chata za wsią" - Ignacy Kraszewski

Z Ignacym Kraszewskim jest jak z denaturatem, każdy słyszał, ale nie każdy miał dość odwagi/desperacji żeby spróbować, facet był tak literacko płodny, że beneficjencie 500+ mogą tylko zazdrościć. Szczerze, do tej pory nie dałam rady. Gdy miałam ochotę, na fali ekranizacji Starej baśni to odpadłam. Dlaczego zdecydowałam się na tę książkę? Bo na starość robię się sentymentalna i chcę czytać klasykę. Pewnie do końca życia nie dam rady przeczytać wszystkich jego książek, ale ufałam, że dobry początek z Chatą za wsią będzie  okazją żeby nadrobić inne powieści. To jak jest z tym Kraszewskim co prawie każdemu myli się z Krasickim. Będzie hit czy kit, zachwyci, czy uśpi? 

"Dwa bieguny" - Eliza Orzeszkowa

Eliza Orzeszkowa jest jedną z pisarek, która najbardziej ucierpiała na skutek wpisania do kanonu lektur szkolnych. Chociaż od kilkunastu lat Nad Niemnem nie jest już  lekturą obowiązkową, to jednak nazwisko Orzeszkowej jest synonimem środka usypiającego, a słyszałam też głosy, które doradzały zastąpienie anestezjologów na salach operacyjnych, pielęgniarkami czytającymi fragmenty z opisami przyrody. Jednak Eliza Orzeszkowa, gd porzucimy szkolne uprzedzenia okazuje się pisarką zaangażowaną w problemy społeczne, o trudnym życiu, więc jej powieści nie są wolne od troski o prozę życia. Wydawnictwo MG wydało kolejną, mniej znaną powieść Orzeszkowej, tak swoją drogą ktoś mógłby wznowić w ładnym wydaniu Nad Niemnem po pierwsze miałabym kolejny pretekst do powtórki(ostatnia rok temu), a po drugie mogłabym wywalić z paradnej półki lekturowe wydanie! 

"Gracz" - Fiodor Dostojewski

Fiodor Dostojewski kojarzy się nam z autorem opasłych tomów, powieści, które wnikliwie zgłębiają naturę człowieka. Do tej pory powieści Dostojewskiego jakie wpadały mi w ręce były grube, nadawały się idealnie na długą jesień, bo w końcu takie melancholijne klimaty łączą nas z Rosjanami. Byłam w szoku, gdy do rąk dostałam taką cienką książkę. Na jedno popołudnie. Dosłownie. Lubię czytać powieści rosyjskich autorów, bo odnajduję w ich powieściach także polskiego ducha, możemy się tego wypierać, ale mamy zbliżone charaktery, łatwo gra w nas melancholia, wódka też umie podobnie nast. Nastroić, czy ta książka pokaże mi kolejne wspólne strony. Oj od Polaków w tej książce nie uciekniemy.  

"Targowisko próżności. Vanity Fair" - William Makepeace Thackeray[ perełka klasyki literatury ]

Niektóre powieści są na mojej liście do przeczytania od lat. Targowisko próżności miałam na tej liście od kilkunastu lat, nawet kupiłam sobie stare wydanie w dwóch tomach, leżało sobie na półce i czekało aż się zlituję. Trzeba było nowego wydania, żebym w końcu się za to wzięła, teraz będę mogła w końcu oglądnąć ekranizacje. Ta książka to klasyka, już sam tytuł wszedł do języka powszechnego. Tak, zwlekałam z lekturą, bo podświadomie czułam, że będę potrzebowała na nią więcej czasu, bo jest to powieść z gatunku tych, gdzie mniej liczy się akcja, a bardziej smakuje się opisy, docenia rysy charakterologiczne. 

"Miłość Pat" - Lucy Maud Montgomery

Z kontynuacją opowieści o Pat miałam się wstrzymać, w końcu tyle książek w święta czekało na przeczytanie. Jednak zdjęłam z półki dwa tomy i tak w sumie byłam ciekawa co będzie z Pat. Niby miałam swoje typy bo jednak Montgomery jest schematyczna i lubi takie stałe chwyty, no ale doza niepewności, gdzieś się tliła. Drugi tom jest obszerniejszy, ale też ma tematykę bardziej pasująca do dorosłej kobiety. Skończyłam czytać po całym dniu, popłakałam się i było mi tak dobrze, tak ciepło. Potrzebuję takich książek, pełnych ciepła i dobra codzienności i tych dobrych łez.  

"Żony i córki" - Elizabeth Gaskell [ cudowna opowieść o sielskiej, angielskiej prowincji]

Od pewnego czasu jestem rozdarta, praca, siłownia, życie towarzyskie, naukowe no i czytanie. Nie da się jednocześnie czytać dwóch książek jednocześnie co sprawia, że prędzej czy później dopadnie nas zjawisko ciągu geometrycznego. Bo jak czytać nowości, gdy przybywa ciągle książek do których chcecie wrócić. No i wzięłam się na sposób, ja do posiłku muszę czytać i muszę czytać książki w których wiem, że np. następny akapit nie zacznie się od sceny larwy wychodzącej z brzucha, żebym ja nie dostała torsji. Dlatego do posiłków czytam stare książki, do których chcę wrócić, a nie mam kiedy, zwykle taka powtórka trwa tygodniami, bo niestety nie urządzam wielogodzinnych biesiad, ale dzięki temu mogę delektować się detalami. Tym razem postanowiłam wrócić do Gaskell i do książki na której nowe wydanie polowałam, a dopiero teraz udało mi się przeczytać. Cudowne Żony i córki serial polecam a książka… powtórka była przyjemnością.