sobota, 4 października 2014

"Hurra, nie jestem Bogiem" - Tomáš Halík

"Uczę się radośnie wypuszczać sprawy z rąk, mając świadomość, że człowiek nie może być wszystkim. Czynię to, czego nie mogę zwalić na kogoś innego; być po prostu Tomášem Halíkiem"
Książka Tomáša Halíka to zbiór trzynastu niezwykłych opowieści o wierze, nadziei i miłości. Próba odpowiedzi na pytania, jak ocalić siebie w czasach kryzysu, jak znaleźć sens w cierpieniu, gdzie szukać prawdy, jak żyć z wątpliwościami i jak wahać się mądrze. Obowiązkowa lektura dla wszystkich, którzy poszukują swojego miejsca w świecie.
"Czeski ksiądz Tomáš Halík jest jedynym księdzem, którego słucham z uwagą. Mam wrażenie, że jest to także jedyny ksiądz, którego chętnie słuchają zsekularyzowani Czesi. „Mówi tak pięknie, że nic przeciwko niemu się we mnie nie buntuje” – powiedziała mi pewna Czeszka, która jest ateistką od 78 lat.Od dawna zastanawiam się, czy ksiądz Halík na pewno wierzy w tego samego Boga, w jakiego wierzy się w Polsce." (Mariusz Szczygieł)


Leży przede mną książka tak mądra, że obawiam się że braknie mi słów by ją opisać. A jednocześnie czuję, że muszę o niej coś powiedzieć. Chcę ją Wam polecić. Myślałam, że mam zakładek indeksujących do końca życia – tak pisałam na FB – ale zaczęłam czytać Halika i tam, na każdej stronie znajdowałam zdanie, które chciałabym przytoczyć i zapamiętać, jeszcze raz przemyśleć.
Niezwykle, że tak niepozorne, cienkie książeczki, mogą tak dotknąć naszego jestestwa, naszej duszy i wiary.

Intrygujący tytuł… „Hurra, nie jestem Bogiem!”, my chcemy być bogami, z tego odwiecznego pragnienia zrodził się grzech pierworodny… jesteśmy jak dzieci, które chcą mieć władzę, być źródłem praw i zasad, po dziecięcemu oceniamy świat, chcemy zmieścić świat w źrenicy naszego oka, a wszystkie ogniskowe mają się skupiać na nas. Jak dzieci nie rozumiemy konsekwencji takiego myślenia… Ileż razy chcieliśmy móc działać wbrew prawo, chcieliśmy odwrócić czas, przywrócić komuś życie, wiedzieć wszystko?
Gdy nie możemy czegoś zrobić, zabija nas poczucie bezradności. Nie ma chyba gorszego uczucia niż bezsilność, ona wyniszcza od środka, jakby ktoś wlał do środka kwas siarkowy w który wszystko spala. Smutek można wypłakać, gniew wykrzyczeć, z bezsilności – często pogrążamy się w katatonii, bo brakuje już łez, krzyk więźnie w gardle. Halik pokazuje nam drugą stronę medalu, dopełnienie tego stanu rzeczy, bo zwykle ta nasza bezsilność budzi w nas poczucie winy i frustrację, a Halik pisze:
„Uczę się radośnie wypuszczać sprawy z rąk, mając świadomość, że człowiek nie może być wszystkim.”
Motto tej książki, nie jest wyrwane z kontekstu, Autor wskazuje nam możliwość:
Jeżeli odważymy się wypuścić z rąk lejce, które i tak niczym nie kierują, za które jednak stale jesteśmy ciągnięci – przez swoje lęki i zadufanie, przez swoją śmieszną, a przy tym niebezpieczną megalomanię, głupotę i pychę – jeśli zrezygnujemy ze złudnej funkcji władców wszechświata, poczujemy wielką ulgę. Pokora i prawda wyzwalają i uzdrawiają.”
Skoro rezygnujemy z roli reżysera świata, co w takim razie nam pozostaje. Często, gdy ponosimy jakąś porażkę słyszymy „Stało się, bo musiało się tak stać. Widocznie tak było zapisane.” To tania pociecha, jeżeli nie jest podbudowana wiarą i nadzieją, jeżeli uznajemy nad sobą tylko chaos, a zdarzenia które nas spotykają są tylko wypadkowymi działających sił, wtedy my ludzie, jesteśmy jak puzzle wiezione w pudełku, wozem po wybojach... zwykle w takich wypadkach my chcemy nad tym chaosem zapanować. Bierzemy na barki rolę Boga, wchodzimy w Jego buty, ciężar przygina nas do ziemi, jak Atlasa.
Jeżeli jednak jestem przekonany z całą mocą swej wiary, że Bóg istnieje i wykonuje swój zawód dobrze, jakaż wtedy ulga, że nie muszę po amatorsku dublować tej roli, że nie muszę być Bogiem!”
Uwierzyć… to tak łatwo powiedzieć…  Halik w swojej książce mądrze i pięknie pisze i o wierze i ateizmie. Pada bardzo ważne zdanie, w kontekście naszej wiary i wynikających z jej niedoskonałości samobiczowań i umartwień:
„To, że nasze serce nie jest niezachwiane, znaczy również, że nie jest z kamienia: to, że nasza wiara nie jest niezachwiana, może znaczyć po prostu, że jest żywa.”

„Wiara i wątpliwości nie są po prostu przeciwieństwami, jak to się wydaje przy powierzchownym i zewnętrznym spojrzeniu. To dwie równoległe odpowiedzi na dwuznaczność Bożej obecności w świecie, na paradoks bliskości i oddalenia, intymności i nieprzeniknioności.”

Wątpienie jest siostrą wiary. Halik przypomina, że nigdy nie słyszy się Boga cały czas, wszyscy doświadczamy „Milczenia Boga”, skoro sam Chrystus go doświadczył? Właśnie w tym milczeniu najbardziej próbuje się nasza wiara, nigdy nie mamy zagwarantowanego tryumfu po wsze czasy, wiara jest walką, tak jak jest drogą. Wiara jest pytaniem, często bez odpowiedzi, ale ten brak odpowiedzi jest cechą nieodłączną od wiary… wiara dająca odpowiedzi raz na zawsze, nie jest naszą wiarą, nie tutaj na ziemi.

Albowiem religia, która na jakimkolwiek etapie swojej historii przyjmuje stan, w jakim się obecnie znajduje, za skończony i doskonały, pozbawia sama siebie czegoś, czego chrześcijaństwo pozbawić się nigdy nie może: eschatologicznej nadziei(…)”

Wiara nie jest ostatecznym zwycięstwem, jest raczej stałą walką ze zwątpieniem.”
W kontekście wiary pojawia się, zwykle przywoływana przy takich okazjach postać Tomasza Apostoła, słynnego niedowiarka. Duże wrażenie zrobiła na mnie interpretacja Halika, nowa interpretacja tego fragmentu Pisma Świętego, które często znamy na pamięć:
„ Słowa Jezusa skierowane do Tomasza, który dotknął Jego ran: [Nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym], są zwykle odczytywane: odłóż wątpliwości i uwierz. Na progu sierocińca w Madrasie przyszedł mi do głowy inny sens tych słów: weź na siebie krzyż swoich wątpliwości i naśladuj mnie. Miejscem, w którym się ze mną, na przekór wszystkim swym wątpliwościom, zawsze spotkasz, nie będzie raj pewności, lecz rany świata. Ponieważ to są moje rany.”

Przyznam Wam się, że ta książka jest mi rewolucją. Od razu powiem, że nie mam jakiejś wypasionej biblioteczki teologicznej, w tym, w moim domu przoduje Tatuś, robiący konkurencję Bibliotece Diecezjalnej. Ciężko mi się czyta o wierze, bo ciężko mi się o tym mówi. Długo myślałam, że entuzjastyczne spędy, spotkania podczas których rozmawiamy o wierze o Bogu, krzyczymy, śpiewamy i jesteśmy jakby na haju są nie dla mnie, bo coś z moją wiarą jest nie tak. Ks. Halik pokazał mi, że niekoniecznie. A gdy ubrał w słowa, wszystkie moje myśli, podskakiwałam z radości „jeee jestem normalna”. Lubię czytać Hołownię, lubię św. Augustyna, lubię czytać i rozważać to co ktoś pisze o wierze w której się wychowałam, ale którą wciąż odkrywam. Niestety pochodzę ze wsi, tutaj nie da się uprawiać proponowanego przez Hołownię Churchingu, czyli szukania kościoła w którym ksiądz mówi najlepsze dla nas kazania. Nie chodzi o to, by było krótko, ale żeby dotykały naszej duszy. Niestety na wakacjach odszedł z mojej parafii Ksiądz, który w zwięzłych kazaniach potrafił zmusić mnie do całoniedzielnej refleksji… teraz – przynajmniej na razie – zostały mi książki i sporadyczne kazania Biskupa.
Halik powiedział mi wiele rzeczy po raz pierwszy. Zwrócił mi uwagę na sprawy, których albo nie dostrzegałam, albo nie uważałam za ważne rozważania.



Tak jak już pisałam, dla mnie to rewolucja, książka do wielokrotnych głębokich przemyśleń, rozważań… Mam nadzieję, że pierwsza z Halik-biblioteki, jaką chce mieć na półce. Książka ta dotyka i teologii i filozofii i jest po prostu zachwycająca.

Polecam… i przepraszam oraz podziwiam tych co wytrwali : )

„Jedynie w świetle wiary i nadziei możemy w całym świecie zobaczyć także dobre dzieło Boże, mimo całego lamentu, kakofonii ludzkiego zła i przemocy, usłyszeć również Boże: „I było to dobre”, które zostało wypowiedziane na początku i ma zabrzmieć także na końcu.”

 

8 komentarzy:

  1. Kurcze, mam ją na półce i ciągle o niej myślę, ale jakoś zawsze inna książka wchodzi mi z drogę gdy już mam się za nią zabrać! A potrzebuję tej lektury bardzo! :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Miałam tak samo, położyłam w dobrym miejscu, ale ciągle brałam coś innego, aż w końcu po kilku dniach noszenia w plecaku połknęłam.

      Usuń
  2. Rzeczywiście, Twoja recenzja oddaje natłok bogactwa myśli, które należałoby przekazać, a.... nie da się :) Pocieszę Cię, że ja także podchodziłam do recenzji tego zbioru - nie dałam rady - zbyt DUŻO, żeby pomieścić.

    Tę książkę mam akurat obok siebie i często do niej wracam. Bardzo mnie wzruszyło stwierdzenie (naprawdę miałam łzy w oczach pod koniec czytania Twojej rec. T_T ), że ta lektura jest dla Ciebie rewolucją. Widzisz - miałam z Halikiem coś podobnego. Chyba żadna książka o tematyce wiary nie przemówiła do mnie tak mocno i tak radykalnie inaczej. Bardziej działały na mnie tylko kazania i wykłady mojego wikariusza, który odszedł z naszej parafii w zeszłym roku, tak więc borykam się teraz z pustynią duchową, na kazaniach triwia i banalia, że aż uszy bolą... :(( Zresztą - jak już wielu osobom - polecam Ci wykład właśnie mojego ulubionego księdza, o moim ulubionym Haliku - czyż może być piękniej?? :) W wolnej chwili, bo długi :)

    http://www.itbielsko.edu.pl/wyklady_audio/ [pierwszy z góry]

    Pozdrawiam! :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja lubię Hołownię, ale to jednak nie ten kaliber.
      Bardzo lubię Hellera, On też dotyka Istoty.
      Nie da się oddać tej książki bo trzeba byłoby zacytować całą...

      Jest rewolucją, niestety mam "szczęście" do kiepskich kaznodziejów, rzadko trafia mi się kazanie poruszające, a nie takie które mnie uśpi, lub zirytuje... a takie książki w zaciszu pokoju trafiają tam gdzie trzeba.

      Powinna być jakaś szkoła kazań... Mój ksiądz odszedł niedawno, więc podzielam Twój smutek.

      A wykładów posłucham!! I pamiętam pokazywałaś na FB książki tego księdza, a na blogu cytowałaś, więc jak zdobędę gdzieś to nabędę. :))

      Usuń
    2. A i ogromne DZIĘKUJĘ!! :*

      Usuń
  3. niełatwo się pisze o takich książkach, ale cieszy każda recenzja, bo to książka którą warto polecać...
    u mnie krąży w ramach Podaj dalej książkę
    http://notatnikkulturalny.blogspot.com/2013/08/hurra-nie-jestem-bogiem-ks-tomas-halik.html

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Oooo super!!! Udostępnię na FB, może komuś się uda :))

      Usuń

To dużymi literami: KAŻDY KOMENTARZ ZAWIERAJĄCY LINK - WYLATUJE- WIELOKROTNIE PROSIŁAM, NIE ODNOSIŁO SKUTKU, TERAZ Z AUTOMATU I BEZ CZYTANIA.

A teraz grzecznie i klasycznie ; ) bo bardzo Was przecież lubię : )

Witaj Gościu, cieszy mnie Twoja wizyta, cieszę się, że chcesz pozostawić ślad po tym, że przeczytałeś to miałam do powiedzenia.

Proszę :) komentuj, ale pamiętaj :)

Każdy głos w dyskusji jest dla mnie ważny. Każdy komentarz jest czytany, na komentarz każdego czytelnika staram się odpowiedzieć.

Jeśli chcesz coś powiedzieć, zwrócić uwagę, a komentarz pod danym postem będzie niewłaściwy - z boku podałam adres mejlowy

Nie spamuj, nie jestem nastolatką, więc nie pisz "Super, zapraszam do mnie". To właśnie jest spam, takie komentarze usuwam. Napisz coś merytorycznego, a na pewno zaciekawisz mnie i odwiedzę Twoją stronę.

Chcesz mnie obrazić? Wyzwać? Wyśmiać moje poglądy, czy mnie, jako mnie? Daruj sobie! Jesli szydzisz, lub obrażasz moich czytelników, lub po prostu naruszasz netetykietę, komentarz również wyleci.


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Wg. Autorów ( w trakcie tworzenia)

Agata Christie (51) Agata Pruchniewska (1) Agatha Christie (16) Agnieszka Kaluga (1) Agnieszka Krakowiak-Kondracka (1) Agnieszka Lingas-Łoniewska (10) Agnieszka Wojdowicz (3) Aleksander Jażwiński (1) Aleksander Makowski (1) Aleksandra Szarłat (2) Alex Bellos (1) Alice Hoffman (1) Alina Białowąs (2) Aly Cha (1) Alyson Richman (1) Ałbena Grabowska (3) Ałbena Grabowska-Grzyb (4) Amy Hatvany (2) Andrzej Andrusiewicz (2) Andrzej Chwalba (1) Andrzej Grembowicz (1) Andrzej Kępiński (1) Andrzej Markowski (2) Angele Lieby (1) Angelika Kuźniak (1) Ann Brashares (1) Ann Wroe (1) Anna Bikont (1) Anna Fincer-Ogonowska (1) Anna Gavalda (1) Anna Herbich (3) Anna J. Szepielak (2) Anna Jean Mayhew (1) Anna Moczulska (1) Anna Nejman (1) Annabel Pitcher (1) Anne Brontë (2) Anne O'Brien (1) Anne Tyler (1) Antoni Słonimski (1) Antonina Kozłowska (2) Arael Zurli (1) Arthur Conan Doyle (1) Astrid Lindgren (4) Barbara Mutch (1) Barbara O`Neal (4) Barbara Sęk (1) Barbara Wachowicz (1) Becky Wade (1) Bill Bryson (1) Bolesław Prus (2) Bożena Keff (1) Brenda Reid (1) Brigitte Hamann (1) Brygida Grysiak (1) Carla Montero (1) Carlos Ruiz Zafón (2) Carrie Snyder (1) Cat Patrick (1) Cecelia Ahern (1) Cecilia Samartin (1) Cesarina Vighy (1) Chandra Hoffman (1) Charles Dickens (4) Charles Frazier (1) Charlotte Brontë (5) Cheryl Strayed (1) Chesley McLaren (1) Chris Columbus (1) Chris Fabry (1) Chris Grabenstein (1) Christian Jacq (1) Christina Baker-Kline (2) Chufo Llorens (1) Claire North (1) Clara Sanchez (1) Claude Quétel (1) Clive Staples Lewis (2) Colin Campbell (1) Colleen Hoover (2) Colleen McCullough (1) Conor Grennan (1) Consilia Maria Lakotta (2) Dan Brown (1) Daniel Silva (2) Danielle Steel (1) Danuta Awolusi (1) Danuta Pytlak (1) Dario Fo (1) Debbie Macomber (2) Denis Brian (1) Denis Diderot (1) Denise Hildreth Jones (1) Dennis Lehane (1) Diana Gabaldon (7) Diane Chamberlain (12) Doda Około-Kułak (1) Dodie Smith (1) Donald Spoto (2) Dorota Combrzyńska-Nogala (1) Dorota Gąsiorowska (2) Dorota Golińska (1) Dorota Ponińska (1) Dorota Terakowska (2) Dorothea Johnson (1) Dorothy Rowe (1) Dörthe Binkert (1) Douglas Smith (1) E. Lockhart (1) Edward Rutherfurd (2) Eileen Goudge (1) Eliza Orzeszkowa (2) Elizabeth Cooke (3) Elizabeth Gaskell (5) Elizabeth Haran (3) Elżbieta Cherezińska (4) Emilia Sokolik (1) Emily Jane Brontë (1) Emma Donoghue (1) Eowyn Ivey (1) Eric Lomax (1) Erin Morgenstern (1) Eugen Ruge (1) Eva Weaver (1) Ewa Bauer (2) Ewa Stachniak (2) Ewa Wróbel (1) Federico Moccia (4) Fern Britton (1) Fern Michaels (1) Florian Illies (1) Francine Rivers (3) Francis Hackett (1) Francis Scott Fitzgerald (1) Francoise Giroud (1) Gardner Raymond Dozois (1) Gavin Extence (2) George Orwell (1) George R.R. Martin (7) Georgia Bockoven (1) Gigi Buffon (1) Giovannino Guareschi (5) Glenys Carl (1) Grażyna Jeromin-Gałuszka (1) Greg King (1) Gregg Olsen (1) Grzegorz Sokołowski (1) Grzegorz Strzelczyk (1) Håkan Nesser (1) Hanna Cygler (3) Harper Lee (1) Helen Fielding (2) Helen Rappaport (1) Helena Mniszkówna (1) Helga Hoškova-Weissowá (1) Hellmut Andics (1) Henning Mankell (2) Henryk Sienkiewicz (1) Holly Peterson (1) Horacio Verbitsky (1) Ibn Warraq (1) Igor Sokołowski (3) Ismet Prcić (1) Iwona J. Walczak (3) Izabela Jung (1) Izabela Sowa (1) Izabella Frączyk (1) J.J. Renert (1) Jacek Dehnel (2) Jacek Hugo-Bader (1) Jacek Lusiński (1) Jadwiga Czajkowska (1) Jakub Puchalski (1) Jan Łoziński (1) Jan Miodek (2) Jan Paweł II (1) Jan Wróbel (1) Jane Austen (7) Janina Fedorowicz (1) Jaroslav Hašek (1) Jaume Cabré (2) Jaume Collel (1) Jean des Cars (2) Jean-Christophe Brisard (1) Jean-Jacques Sempé (1) Jean-Paul Roux (1) Jeannette Kalyta (1) Jennifer Kaufman (1) Jennifer Teege (1) Jennifer Worth (1) Jerzy Bralczyk (4) Jerzy Niemczuk (2) Jerzy Sosnowski (1) Jewgienij Wodołazkin (1) Jill Barnett (1) Jill Mansell (1) Joanna Konopińska (1) Joanna Marat (1) Joanna Szczęsna (1) Joanne Harris (1) Joanne Kathleen Rowling (13) Jodi Picoult (22) John Borrell (1) John Boyne (1) John Carlin (1) John Curran (1) John Green (1) John Grogan (1) John Ronald Reuel Tolkien (7) John Seeney (1) Jojo Moyes (6) Jolanta Król (1) Jolanta Kwiatkowska (1) Jon Ronson (1) Jonathan Littell (1) Jordi Pons Salas (1) Joyce Maynard (1) Józef Witko (2) Julia Alvarez (1) Julia Child (1) Julia P. Gelardi (1) Julian Tuwim (2) Julie Lawson Timmer (1) Julie Orringer (1) Jürgen Thorwald (6) Justin Go (1) Justin Peacock (1) Justyna Wydra (2) Ka Hancock (1) Kamil Janicki (2) Kard. Jorge Mario Bergolio (2) Karen Dionne (1) Karen Karbo (1) Karen Mack (1) Karolina Frankowska (1) Karolina Lanckorońska (1) Katarina Mazetti (2) Katarzyna Archimowicz (3) Katarzyna Bonda (6) Katarzyna Kołczewska (2) Katarzyna Kwiatkowska (5) Katarzyna Michalak (14) Katarzyna Zyskowska-Ignaciak (5) Kate Lord Brown (1) Katherine Webb (3) Kathryn Taylor (1) Keith Lowe (1) Kerstin Ekman (1) Kiera Cass (5) Kristina Sabaliauskaitė (1) Krzysztof Sadło (1) Krzysztof Ziemiec (2) ks. Jan Twardowski (1) Laila El Omari (1) Laurens van der Post (1) Leah Fleming (1) Lena Najdecka (1) Leslie Carroll (1) Levi Henriksen (1) Lily Koppel (1) Linda Green (2) Lisa Genova (3) Lisa Kleypas (1) Lisa Scottoline (1) Liv Tyler (1) Louisa May Alcott (1) Louise Walters (1) Lucy Ferriss (1) Lucy Maud Montgomery (8) Lucyna Olejniczak (1) Ludwig Winder (1) Ludwik Stomma (1) Łukasz Maciejewski (1) Łukasz Orbitowski (1) M.L. Stedman (1) Maciej Karpiński (1) Maciej Stuhr (1) Magda Gessler (1) Magdalena Grzebałkowska (3) Mag­da­lena Knedler (1) Magdalena Kordel (4) Magdalena Kulus (1) Magdalena Tulli (1) Maja Łozińska (1) Małgorzata Gutowska - Adamczyk (4) Małgorzata Halber (1) Małgorzata Hayles (1) Małgorzata Łukowiak (1) Małgorzata Maj (1) Małgorzata Musierowicz (15) Małgorzata Szejnert (1) Małgorzata Tusk (1) Małgorzata Warda (2) Mandy Hale (1) Marc Llewellyn (1) Marcin Górka (1) Marcin Mastalerz (2) Marcin Prokop (2) Marcin Wilk (1) Marcin Zaremba (1) Marek Aureliusz (1) Marek Grechuta (1) Marek Ławrynowicz (1) Marek Rybarczyk (2) Margaret Dilloway (1) Margaret Mitchell (1) Maria Dąbrowska (2) Maria Kruger (2) Maria Krüger (1) Maria Sveland (1) Maria Ulatowska (3) Marilyn Brant (1) Marina Stepnova (1) Mariola Pryzwan (1) Marion Zimmer Bradley (1) Mariusz Szczygieł (4) Mariusz Urbanek (6) Mariusz Wilka (1) Mariusz Ziomecki (1) Marta Kisiel (2) Martha Grimes (1) Martin Sixsmith (1) Matthew Quick (1) Melchior Wańkowicz (1) Melissa Hill (1) Meredith Goldstein (1) Mhairi McFarlane (2) Michał Heller (1) Mieczysław Mokrzycki (1) Mike Carson (1) Mira Suchodolska (1) Miriam Karmel (1) Mitch Albom (3) Monika A. Oleksa (6) Monika Szwaja (10) Nadine Gordimer (1) Natasha Walker (1) Ned Vizzini (1) Olle Lönnaeus (1) Papież Franciszek (2) Patrick Ness (1) Patrick Pesnot (1) Paul Arden (1) Paullina Simons (3) Penny Jordan (1) Peter Heller (1) Peter Kreeft (1) Platon (1) Pola Kinski (1) Priscille Sibley (1) Rachel Hauck (2) Rebecca Johns (1) Regina Brett (5) René Goscinny (1) Richard Paul Evans (6) Richard Phillips Feynman (3) Robert Galbraith (3) Robert J. Woźniak (1) Roma Ligocka (3) Ryszard Legutko (1) Sally Bedell Smith (1) Sam Pivnik (1) Samantha Hayes (1) Samantha van Leer (1) Sarita Mandanna (1) Seré Prince Halverson (1) Shelley Emling (1) Stanisław Zakościelny (1) Stephanie Evanovich (1) Stephenie Meyer (2) Sue Eckstein (1) Sue Woolmans (1) Sylwia Chutnik (1) Szymon Hołownia (12) Szymon Sokolik (1) Terry Pratchett (2) Trygve Gulbranssen (4) Tullio Avoledo (1) Victoria Twead (2) Walter R. Brooks (2) Wiesław Myśliwski (2) Wilkie Collins (2) Yrsa Sigurdardóttir (5) Zośka Papużanka (1)

Pogoda w mojej okolicy