"W środku jesteśmy baśnią. Mowy i rozmowy" - Wiesław Myśliwski [Mój Mistrz przemawia]

Na wiadomość o tym, że wychodzi nowa książka sygnowana nazwiskiem Wiesława Myśliwskiego, straciłam rozum. Byłam pewna, że to nowa (nie)powieść i rzuciłam się od razu. Okazało się, że to zbiór tekstów, wywiadów, w którym głos zabiera Mistrz. Finalnie się ucieszyłam, bo nie było mi dane dotrzeć na żadne spotkanie autorskie (wielu osobom wciąż to wypominam) i dzięki temu mogłam zobaczyć ukochanego autora w innym świetle. Dużo się dowiedziałam, ale też nie czytałam tej książki tak szybko, jak zakładałam. Robiłam długie przerwy i nie mogłam czytać więcej niż dwa (co do zasady) teksty dziennie. A i zużyłam paczkę zakładek indeksujących.

"Widnokrąg" - Wiesław Myśliwski [melancholia i realizm]

Od pewnego czasu listopad to dla mnie miesiąc Wiesława Myśliwskiego. Chociaż autora odkryłam wiele lat temu na wakacjach. Do dziś pamiętam jak byłam z przyjaciółmi na wakacjach w Krynicy i w telewizji śniadaniowej mówili właśnie o Traktacie o łuskaniu fasoli, później poszłam w miasto i akurat w księgarni była ta książka i wróciła ze mną do domu. Zakochałam się w tej książce i krok po kroku zdobyłam wszystkie powieści, a że od paru lat gdy wychodzi nowa książka to jest jesień, to właśnie o tej porze roku, uciekam od świata i zanurzam się w lekturze. Widnokrąg zdobyłam cudem, wiele lat temu i stała ta książka na półce, jak niemy wyrzut sumienia. Korzystając z długiego weekendu, z tego że nie muszę biegać, wychodzić, oddałam się lekturze. 

"Ucho igielne" - Wiesław Myśliwski ["Wszystkie pytania, jakie sobie w życiu zadajemy, sprowadzają się do tego jednego, czy warto było."]

Na pewne rzeczy warto czekać, latami można czekać na nową powieść Wiesława Myśliwskiego. Gdy dowiedziałam się, że jest już w zapowiedziach, to liczyłam dni do jesieni. A później chociaż tydzień chciałam się cieszyć świadomością, że mam, że wystarczy otworzyć i zacząć czytać. Wybrałam początek listopada na takie powolne, melancholijne czytanie. Wiesław Myśliwski jest obecnie marką, chociaż nie zalał rynku wydawniczego dziesiątkami swoich powieści, chociaż mamy niewiele Jego książek, to każda zachwyca. Tym większy mój sentyment, że autor pochodzi z moich stron, a tytułowe Ucho igielne mam przed oczami. Sandomierz tak niedaleko i czuję doskonale ten klimat, jak również klimat małych wsi, tuż po wojnie, biednych, ale bogatych w ludową mądrość.

"Ostatnie rozdanie" - Wiesław Myśliwski

Wiesław Myśliwski jest twórcą przywracającym wiarę w sens i wartość prawdziwej literatury. Jego powieści wynikają z głębokiej wewnętrznej potrzeby wyrażenia – i równocześnie poznania – prawdy o ludzkim losie, przeznaczeniu, przemijalności, pamięci, miłości, sensie istnienia.

O tym – choć nie tylko o tym – mówi jego najnowsza powieść "Ostatnie rozdanie", kolejne prozatorskie arcydzieło, na które czekaliśmy kilka lat. Myśliwski publikuje rzadko, pisze długo, zgodnie z przeświadczeniem, że „pisać książki powinno się dopiero, gdy człowiek naprawdę czuje, że nie ma już żadnego innego wyjścia (…), wtedy kiedy jest się przekonanym, że ma się coś naprawdę do powiedzenia komuś drugiemu”.

"Ostatnie rozdanie" to dzieło „totalne”, które chce objąć całość ludzkiego doświadczenia, dotknąć tajemnicy bytu. Jest zachętą do myślenia, nie poucza, nie moralizuje i nie ocenia. Pokazuje życie z jego dobrymi i złymi stronami. To powieść filozoficzna i wielowymiarowa, której tematem jest człowiek i ludzki los zawieszony między przypadkiem a koniecznością. Perfekcyjnie skonstruowana, zachęca do lektury wielokrotnej – przy każdej pozwalając odkryć jej nowe wymiary i perspektywy. Żywioł opowieści sprawia, że czytelnik zatapia się w niej i oddaje się jej zniewalającemu nurtowi.

Zakończyłam, trwającą 1,5 miesiąca przygodę z najnowszą książką Wiesława Myśliwskiego. Książką o której marzyłam, od momentu gdym w zapowiedziach ją tylko ujrzała. Tęskniłam za tym w jaki sposób Myśliwski pisze o życiu. Za tą niespieszną narracją, głęboką mądrością. A jednak, zamiast połknąć książkę na dwa chapnięcia, w międzyczasie przeczytałam x książek. Każdy kto czytał jakąkolwiek książkę Myśliwskiego, wie że ich się nie połyka. Delektuje się nimi. Słowo, po słowie, zdanie po zdaniu.

W porządku, żyje się!

Kiedyś użył łuskania fasoli, jeszcze kiedy indziej pretekstem była ucieczka Dziedzica. Teraz jest to przeglądanie starego notesu z adresami. Notes kupiony w zamierzchłych czasach, stał się tym, czym kiedyś była Biblia rodzinna, świadectwem wszystkich wydarzeń, świętą księgą życia. W notesie zapisane zostały osoby, kiedyś będące częścią wszechświata Właściciela, a dziś niekiedy zapomniane. Twarze się rozmywają, nazwiska mieszają, plączą się sytuacje. Metafora naszego życia, powtórzenie słynnego „vanitas, vanitatum et omnia vanitas”,  bo czy da się uciec od tego pełnego wątpliwości stwierdzenia? Kiedyś, ktoś był na tyle istotny by wpisać go do tego notesu, wywarli na narratorze wrażenie, kobiety oddały mu swoje ciała, może i dusze. Teraz ludzie przeminęli, a wraz z nimi i pamięć. Zresztą, śmierć nie jest koniecznym warunkiem zapomnienia… ilu ludzi wciąż żyje, a nasz mózg sam z siebie nie poświeci im pojedynczej myśli, chociaż kiedyś spędzali nam sen z powiek. Chociaż kiedyś ich humory wyznaczały rytm naszego życia. A dziś… dziś nie pamiętamy koloru ich oczu, brzmienia ich głosu, zapominamy w którym momencie i jak, splotły się ścieżki naszego życia.

 



„Historia zawsze dzieje się na naszych oczach, tylko nie zawsze te oczy chciałyby być nasze”.

Myśliwski, używając starego notesu, jako punktu wyjścia snuje genialną opowieść. Za każdym razem gdy zaczynam rozmyślać nad degrengoladą polskiej literatury, staje mi przed oczami równy rządek książek tego Autora, stojący na mojej półce i zadający kłam mym myślom. Jest to tak dobra proza, że ciężko mi to opisać. Książka wspaniała, ale i ciężka, wymagająca maksimum skupienia. Jej nie da się czytać do kawy, spiesząc się do pracy,  raczej potrzebny jest spokojny wieczór i cichy dom. Nad niektórymi  fragmentami nie da się tak, o przejść do porządku dziennego, rozpocząć kolejny akapit. Trzeb wczytywać się i rozmyślać. Ale czy takie myślenie ma sens, czy życie, filozofia, ten sens najwyższy nie wykracza poza granice naszego poznania?

„Ogarnąć życie. Znów nachodzą mnie wątpliwości, czy to w ogóle możliwe, czy ten zbiór przypadków, w którym mało co ma z sobą związek, jak te wszystkie imiona, nazwiska, adresy, telefony w moim notesie, jest skłonny poddać się naszej woli.”

Czytając książkę zastanawiałam się dlaczego Autor wybrał tak zagadkowy tytuł. Ostatnie rozdanie kojarzy

nam się z pożegnaniem, stawiamy je w tym samym rzędzie co strzemiennego, czy rozchodniaka. Ostatni gest, tuż przed pożegnanie, odjazdem. Narrator w taki sam sposób rozprawia się z ludźmi, którzy kiedyś zagościli w jego życiu, chociażby przez moment, chociaż przez chwilę. Poświęca im ostatnią myśl, przed… wykreśleniem z notesu, na co nie może się zdobyć Zwykle łatwiej jest wpisywać, wykreślanie niesie ze sobą ciężar decyzji, ma w sobie groźną, przerażającą ostateczność. Tak jakby tkwiła w nas obawa, że jedynie fakt iż figuruje u nas w rejestrach, w notesie, w kalendarzy, sprawia iż wciąż istnieje jako byt.

Przez całą książkę przebrzmiewa smutek, tęsknota i melancholia, nad przemijaniem, nad brakiem czasu, nad zapomnieniem.

„Ostatnie rozdanie” mogę śmiało nazwać książką wybitną. Trudną, gorzką, ale taką, która wywołuje w nas silne uczucia i wprawia w zachwyt nad tym, jak niektórzy umiejętnie władają słowem. A że Wiesław Myśliwski należy niewątpliwie do wirtuozów, to i lektura jest, pomimo konieczności wysiłku intelektualnego, przyjemnością.

 

"Pałac" - Wiesław Myśliwski

Wznowienie drugiej powieści Wiesława Myśliwskiego.

Świt drugiej wojny światowej. Do wioski zbliża się front. Jakub, pasterz, jest świadkiem ucieczki państwa z miejscowego dworu. Kiedy kierowany ciekawością, przekracza próg pałacu, zagłębia się w świat arystokracji - na poły realny, na poły utkany z fantazji. Przemierza puste korytarze i zasiada w fotelach, wcielając się w rolę arystokraty. Wizje przodków i wyobrażenia o innym życiu przenikają go zwolna, zmieniając jego świadomość. Jakub staje się swoim własnym panem.
Wiesław Myśliwski za pomocą żywego monologu bohatera ukazuje pełną napięć dynamikę ludzkiej świadomości. Jakub wciela się w role, zakłada maski wybierane z rekwizytorium rzeczywistości, w której żyje. Myśl i język pozbawione barier, świat bez granic społecznych - oto pełna wewnętrznej siły pisarska wizja na miarę epoki.

 Nie spodziewałam się, że w Lublinie w pewnej urokliwej księgarni uda mi się zdobyć „Pałac” książkę niewznawianą już od jakiegoś czasu, której zdobycie nie jest łatwe. Ale udało się!! Nie wahałam się ani sekundy. I od razu humor, który i tak miałam wspaniały, poprawił się jeszcze bardziej. Zaczęłam sobie czytać. W bardzo urokliwym miejscu… Przerwałam jednak lekturę. Bo Myśliwski wymaga uwagi. Nie można go czytać w podróży, będąc myślami gdzie indziej, trzeba się skupić, smakować słowo. Więc gorąca kawa, niedzielne popołudnie i święty spokój.

Wrzesień 1939 roku, nad parkiem, nad pałacem, gdzieś w Polsce pełnia lata, sielanka, sielskość. Nagle gruchnęła wieść, że wojna! Trwoga, ogień, Jeźdźcy Apokalipsy nadciągają. Ucieczką salwuje się więc Jaśnie Pan z małżonką. Uciekają w popłochu, porzucając majątek. Służba z pałacu też się rozbiegła. Z park obserwuje panikę pastuch, Jakub. Zadziwiony i zauroczony ciszą, jaka zapadła nad zawsze gwarnym pałacem, zbliża się przekracza próg pałacu, jakby to było najświętsze ze świętych miejsc, krok po kroku przemierza niezliczone komnaty. Podziwia bogactwo spływające ze ścian, ogląda portrety przodków, kosztowne meble i bibeloty.  W końcu popróbowawszy trunku z pańskiego stołu, rozsiada się w fotelu Jaśnie Pana i w półśnie toczy wewnętrzny monolog. Wcielając się w postać Jaśnie Pana, z wyimaginowanym Interlokutorem, coraz to innym, wspomina przedwojenny czas, opowiadając pałacową rzeczywistość. Jaśnie Pan uciekł, niech żyje nowy Jaśnie Pan.

„Pałac” nie  jest książką lekką, ale jest mądrą, genialną, świetnie pokazującą jednostkę. Zachowanie Jakuba może być odczytywane na wiele sposobów. Ja, zapewne za sprawą oglądnięcia tuż przed lekturą kolejnego odcinku serialu „Dom”, w którym był świetny monolog profesora Politechniki na temat nowego ustroju, widziałam w książce metaforę przewrotu jaki dokonał się po wojnie. Oto ludzie z nizin, dla których ongiś spełnieniem marzeń było przestąpienie progu, kuchennych drzwi  pałacu, wdzierają się na salony, uzurpują sobie nową władzę, jednocześnie drwiąc z poprzedniego systemu rządów arystokracji, ganiąc za rozpustę, wystawny tryb życia. Oskarżając o brak kompetencji oraz fakt iż znajdują się na „szczycie” tylko dzięki urodzeniu się w tej a nie innej rodzinie, prędko nabierają takich samych manier.  Bezmyślnie niszczą to czego nie rozumieją, dostrzegają jedynie otoczkę, bez rozumienia sensu.

Powiem Wam, że ta książka jest mądra, pełna trafnych, aktualnych stwierdzeń. Może czasy się zmieniają, ale człowiek i jego życie, reakcje, marzenia, wady i aspiracje są takie same.  Ta książka jest mądra, głęboka. Swoją treścią przeczy tym, którzy bija na alarm, ze polska  literatura wyższych lotów się skończyła. Bo nie skończyła się. Myśliwski wciąż czuwa!

Czytając „Pałac”  uderzała mnie własna płytkość i głupota. Własna małość. Myśliwski jest wirtuozem słowa. Buduje zdania tak piękne, melodyjne, pełne treści, że tego aż nie da się opisać. Trzeba przeczytać.  Jestem Jego fanką od kilku lat i z każdą przeczytaną książką, z każdym zdaniem, które wstrząsa, zachwyca zakochuję się coraz bardziej i bardziej.

Mam ochotę na powtórkę książek, które znam i czuję przymus poznania tych, których nie czytałam.

Nawet nie napiszę, że polecam. Polecanie Myśliwskiego jest jakieś takie…  Po prostu TRZEBA przeczytać.