czwartek, 20 lutego 2014

"Wichrowe Wzgórza" - Emily Jane Brontë



Arcydzieło. Romans wszechczasów. Jedyna powieść Emily Bronte.
Niezwykła historia miłości Heathcliffa i Katarzyny. Rozgrywa się na przełomie XVIII i XIX wieku w Wichrowych Wzgórzach – posiadłości Earnshawów i w Drozdowym Gnieździe – należącym do rodziny Lintonów.
Stary Earnshaw, będąc w Liverpoolu, znajduje i przygarnia małego cygańskiego przybłędę – Heathcliffa. Katarzyna, córka Earnshawa, z czasem przywiązuje się bardzo do przygarniętego chłopca. Jednak jej brat, Hindley szczerze go nienawidzi.
Kiedy Kataryna poznaje młodego Lintona jest pod jego dużym wrażeniem, godzi się też zostać jego żoną, choć jej serce należy już wtedy do Heathcliffa…



Wracam do książek. Najczęściej do tych, które zrobiły na mnie duże wrażenie. Wracam jednak również do tych, które mnie zmęczyły, które zawiodły. Daję drugą szansę. Pamiętam okoliczności pierwszego czytania "Wichrowych Wzgórz", moje ukochane Liceum, pierwsza klasa, koleżanka stwierdziła, że na pewno się spodobają.
Nie spodobały się, może nie tyle nie spodobały, co nie wywarły tego wrażenia jakiego oczekiwałam. 
'Wichrowe Wzgórza" to klasyka, klasyk. Pojawiają się w popkulturze bardzo często. Fenomen tej książki można porównać z "Dumą i uprzedzeniem", wstyd nie znać. Ja znałam, ale nie rozumiałam całego tego halo.
Skorzystałam więc z okazji, aby przeczytać jeszcze raz, jako kobieta - powiedzmy bogatsza w doświadczenia dziesięciu lat życia, nie tak naiwna, nie aż tak infantylna. Przeczytałam i... dalej niczego mi nie urwało. Nie wstrząsnęło moim światopoglądem, nie zachwiało fundamentami mego jestestwa.
Dalej wolę "Jane Eyre".

Fabułę WW zna chyba każdy. rzecz dzieje się na wrzosowiskach, gdzieś w Anglii, pewien dziedzic przygarnia znajdę, na oko - cygańskie dziecko. Nie wie, że każdy dobry uczynek musi być ukarany. O ile dziedzic hołubi znajdę, o tyle syn dziedzica, jak może prześladuje bezbronną sierotę. Jest też trzecie dziecko - rozpieszczona, skupiona na sobie Cathy. Cathy jest jak wiatr na wrzosowiskach, nieokiełznana, zmienna.

Pech chce, że tych dwoje połączy miłość. Cathy jednak nie godzi się, nawet w myślach na poślubienie człowieka  znikąd. Postanawia poślubić sąsiada, zamożnego, ale totalnie bezpłciowego mężczyznę.  I właściwie to jest początek tragedii.

Heatcliff przepada bez wieści, okazuje się, że podczas absencji zgromadził spory majątek i mógłby uchodzić za dżentelmena, gdyby nie jego diabelski charakter. Gdy wraca w Cathy wstępuje nowe życie, ale jako rzekłam. Tragedia jest bliska.


Niestety, podtrzymuję swoją opinię. Mnie ta książka nie rusza. Jako całość. Bo jednak jakieś szczątki uczuć się tlą w mym zimnym sercu i ciężko nie wzruszyć mnie takim wyznaniem:


Przewodnią myślą mego życia jest on. Gdyby wszystko przepadło, a on jeden pozostał, to i ja istniałabym nadal. Ale gdyby wszystko zostało, a on zniknął, wszechświat byłby dla mnie obcy i straszny, nie miałabym z nim po porostu nic wspólnego.


Nie kupuję jednak miłości, którą przedstawia autorka. Kłóci się to bowiem z moim mniemaniem o tym uczuciu. W Heatcliffie i Cathy przeważa egoizm, egocentryzm, pragnienie posiadania, zaborczość, być może silne pożądanie, a oni nazywają to miłością.  Mnie to nie przekonuje, nie mogę uwierzyć, by uczucie tak afirmowane, nazywane źródłem dobra mogło prowadzić do takiej destrukcji.

Czy Cathy i Heatcliff umieli kochać? Moim zdaniem nie! Dlatego, pomimo tych, naprawdę porywających fragmentów, nie daję się porwać temu romansowi. Tak! Film też mnie nie przekonał, żaden.

Nie mogę jednak negować wartości tej powieści. Zdaję sobie sprawę, że dla rozwoju literatury kobiecej jest to powieść przełomowa, wartościowa literacko. Doceniam styl, dialogi, opisy.
Tak jak napisałam wcześniej, wstyd tej książki nie znać. Czyta się ją dobrze, chociaż niezbyt szybko, ja potrzebowałam na nią ze trzy dni... ale to ciężka historia.

Kasiek nie jest miarą wszechrzeczy i wie, że tutaj jest w mniejszości. Bo Kasiek lubi "Wichrowe Wzgórza", pociąga ją atmosfera wrzosowisk, smakuje język, ale nie wzrusza jej los bohaterów. Ot taki zły Kasiek!




Moja miłość do Lintona jest jak liście w lesie. Wiem dobrze, że czas ja zmieni, tak jak zima zmienia wygląd lasu. Moja miłość do Heathcliffa jest jak wiecznotrwała ziemia pod stopami, nie przykuwa oka swoim pięknem, ale jest niezbędna do życia. Nelly, ja i Heathcliff to jedno. Jest zawsze, zawsze obecny w moich myślach – nie jako radość, bo i ja nie zawsze jestem dla siebie radością, ale jako świadomość mojej własnej istoty.





Oby przebudziła się w męczarniach! - krzyknął z niepohamowaną pasją tupiąc nogą i jęcząc. - Kłamała aż do końca! Gdzie ona jest? Nie tam, nie w niebie, nie przepadła... więc gdzie? Mówiłaś, że moje cierpienia są ci obojętne. O jedno będę się modlił, póki mi język nie zesztywnieje: Katarzyno Earnshaw, obyś nie zaznała spoczynku tak długo, jak ja żyję. Powiedziałaś, że cię zabiłem, stań się więc nawiedzającym mnie upiorem. Duchy zamordowanych prześladują po śmierci zabójców. Ja wierzę, ja wiem, że upiory chodzą po ziemi. Pozostań przy mnie na zawsze - przybierz, jaką chcesz, postać - doprowadź mnie do obłędu, tylko nie zostawiaj mnie samego w tej otchłani, gdzie nie mogę cię znaleźć! O, Boże! To się nie da wypowiedzieć! Nie mogę żyć bez mego życia. Nie mogę żyć bez mojej duszy!"


A wznowienie, może być pretekstem do powtórki.

25 komentarzy:

  1. Ja też lubię wracać do książek i Wichrowe wzgórza są jedną z tych pozycji. Uwielbiam jej bohaterów !

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja bym nimi potrząsnęła. Są zbyt pełnokrwiści!

      Usuń
  2. Mnie to nowe wydanie odpycha. Po pierwsze okładka nieadekwatna do XIX-wiecznych dzieł klasycznych, a po drugie tłumaczenie totalnie do bani. Na jednym z zaprzyjaźnionych blogów już to stosownie skomentowałam. Nie rozumiem po co na siłę wydaje się nowe wersje książek, które już mają swoją niezapomnianą historię. Jeśli wydawca tak bardzo chciał zrobić wznowienie, to przecież mógł zostać przy starym przekładzie, a jedynie zmienić okładkę. U nas to się wydaje bardzo ciekawie pieniądze, a potem jest narzekanie, że ich nie ma.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Chyba chcą próbują odkryć coś nowego. Czasami się to udaje, czasami nie :/

      Usuń
  3. Mnie się najbardziej podoba mrok i wiatr w tej powieści. To jest jej sens istnienia, bohaterowie są jakby dodatkiem, ale lubię ich, bo nie są tak cukierkowo dobrzy, jak w innych książkach.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To klimat i nastrój wrzosowisk mnie pociąga, nie przeczę :))

      Usuń
  4. Ale cytat na koniec wybrałaś najpiękniejszy:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. jeśli chodzi o słowa miłości, które padają z ust głównych bohaterów, to nie jestem w stanie być obojętna. Kiedyś mogłam, teraz już nie :))

      Usuń
  5. Już od dawna mam zaostrzony apetyt na tę lekturę

    OdpowiedzUsuń
  6. Ostatni cytat to jeden najlepszych, jakie spotkałam w książkach :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zdecydowanie tak. Zresztą... Heatcliff jak mówi o uczuciach to wali z grubej rury

      Usuń
  7. Wstyd ja nie czytałam, choć lubię takie klimaty, oglądałam film i podobał mi się :) Okładka jest jakaś dziwna, kojarzy mi się z "topielicą". Wrzosowiska zawsze dobrze mi się kojarzyły, przede wszystkim z książki Tajemniczy Ogród :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mnie ta okładka kojarzy się z Cathy zasnutą kirem... pomiędzy światami, snująca się, marowata.
      A wrzosowiska to oczywiście Dick :)) i rudzik

      Usuń
  8. Lubiłam Haretona, a książka mi się podobała - może nie tak jak "Jane Eyre", ale jednak :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki! Przywracasz mi wiarę w mą normalność

      Usuń
  9. Ten komentarz został usunięty przez autora.

    OdpowiedzUsuń
  10. oooo, dokładnie!
    Co prawda, ja cały czas żyję pierwszym czytaniem, w dodatku z czasów gimnazjum, ale jakoś strasznej potrzeby, by wracać, nie czuję. Fajna była. U sióstr ogólnie, na drugim miejscu w osobistym rankingu. Ale cały czas za Jane Eyre. Bo jednak Jane to Jane. ;-)
    A te ekranizacje, które oglądałaś? Bo przyznam, że nawet nie wiem, od której zacząć, czy coś...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Podobno Włoska jest świetna... może w Lublinie koleżankę namówię. Oglądałam dwie jedną z Panem darcy z 2006 roku i z Ralphem

      Usuń
  11. Mną też ta książka nie wstrząsnęła, ale przyznam, że mi się podoba. Czytałam ją kilka razy i niezmiennie zachwycam się przede wszystkim wrzosowiskami, mroczną i zagęszczoną atmosferą. Są oczywiście rzeczy, które mnie w tej książce irytują, mimo wszystko uważam ją za bardzo dobrą. Ekranizacje mi się w ogóle nie podobały, bo w filmie nie ma szans osiągnąć takiej atmosfery, którą da się wykreować za pomocą słów. Nie wiem czy słyszałaś, ale są podejrzenia, że jedyną pisarką w gronie sióstr Bronte była Charlotte, a Emily wcale nie była autorką "Wichrowych wzgórz". Nie mam pojęcia czy to prawda, ale to interesująca kwestia.
    A propos "Dumy i uprzedzenia" - właśnie ją czytam po raz pierwszy w życiu i bardzo mi się podoba.

    OdpowiedzUsuń
  12. Niedawno przeczytałam tę książkę po raz pierwszy. Nigdy nie oglądałam ekranizacji. Jakoś mnie nie ciągnęło do tej historii. Od jakiegoś jednak czasu odkrywam powieści sióstr Bronte i przyszła właśnie kolej na "Wichrowe Wzgórza". Co prawda może i książka mną jako tako nie wstrząsnęła, ale z pewnością wywarła spore wrażenie. Od samego początku polubiłam Haretona i kibicowałam mu do samego końca. Lintona miałam ochotę zabić, to samo dotyczy Josepha. Ogólnie historia należy do tych, które warto poznać. Dziś zamieściłam u siebie recenzję tej powieści. Jeśli jesteś ciekawa - zapraszam :)

    OdpowiedzUsuń
  13. To mnie zawstydziłaś , bo tej książki nie czytałam, ale siostry Bronte pomału poznaję, także nadrobię mam nadzieje.

    OdpowiedzUsuń
  14. Wstyd, ale ciągle jeszcze nie nadrobiłam "Wichrowych Wzgórz", a to przecież klasyka klasyki! Muszę to zmienić... ;)

    OdpowiedzUsuń
  15. Miałam bardzo podobne odczucia - chwilami odnosiłam wrażenie, że bardziej niż o miłości jest to książka o ludzkim egoiźmie. Bohaterów nie polubiłam, w powieści się nie zakochałam, ale mimo wszystko coś w tym wszystkim było. Zachwytu totalnego brak, ale cieszę się, że poznałam tę historię :)

    OdpowiedzUsuń

To dużymi literami: KAŻDY KOMENTARZ ZAWIERAJĄCY LINK - WYLATUJE- WIELOKROTNIE PROSIŁAM, NIE ODNOSIŁO SKUTKU, TERAZ Z AUTOMATU I BEZ CZYTANIA.

A teraz grzecznie i klasycznie ; ) bo bardzo Was przecież lubię : )

Witaj Gościu, cieszy mnie Twoja wizyta, cieszę się, że chcesz pozostawić ślad po tym, że przeczytałeś to miałam do powiedzenia.

Proszę :) komentuj, ale pamiętaj :)

Każdy głos w dyskusji jest dla mnie ważny. Każdy komentarz jest czytany, na komentarz każdego czytelnika staram się odpowiedzieć.

Jeśli chcesz coś powiedzieć, zwrócić uwagę, a komentarz pod danym postem będzie niewłaściwy - z boku podałam adres mejlowy

Nie spamuj, nie jestem nastolatką, więc nie pisz "Super, zapraszam do mnie". To właśnie jest spam, takie komentarze usuwam. Napisz coś merytorycznego, a na pewno zaciekawisz mnie i odwiedzę Twoją stronę.

Chcesz mnie obrazić? Wyzwać? Wyśmiać moje poglądy, czy mnie, jako mnie? Daruj sobie! Jesli szydzisz, lub obrażasz moich czytelników, lub po prostu naruszasz netetykietę, komentarz również wyleci.


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Wg. Autorów ( w trakcie tworzenia)

Agata Christie (51) Agata Pruchniewska (1) Agatha Christie (16) Agnieszka Kaluga (1) Agnieszka Krakowiak-Kondracka (1) Agnieszka Lingas-Łoniewska (10) Agnieszka Wojdowicz (3) Aleksander Jażwiński (1) Aleksander Makowski (1) Aleksandra Szarłat (2) Alex Bellos (1) Alice Hoffman (1) Alina Białowąs (2) Aly Cha (1) Alyson Richman (1) Ałbena Grabowska (3) Ałbena Grabowska-Grzyb (4) Amy Hatvany (2) Andrzej Andrusiewicz (2) Andrzej Chwalba (1) Andrzej Grembowicz (1) Andrzej Kępiński (1) Andrzej Markowski (2) Angele Lieby (1) Angelika Kuźniak (1) Ann Brashares (1) Ann Wroe (1) Anna Bikont (1) Anna Fincer-Ogonowska (1) Anna Gavalda (1) Anna Herbich (3) Anna J. Szepielak (2) Anna Jean Mayhew (1) Anna Moczulska (1) Anna Nejman (1) Annabel Pitcher (1) Anne Brontë (2) Anne O'Brien (1) Anne Tyler (1) Antoni Słonimski (1) Antonina Kozłowska (2) Arael Zurli (1) Arthur Conan Doyle (1) Astrid Lindgren (4) Barbara Mutch (1) Barbara O`Neal (4) Barbara Sęk (1) Barbara Wachowicz (1) Becky Wade (1) Bill Bryson (1) Bolesław Prus (2) Bożena Keff (1) Brenda Reid (1) Brigitte Hamann (1) Brygida Grysiak (1) Carla Montero (1) Carlos Ruiz Zafón (2) Carrie Snyder (1) Cat Patrick (1) Cecelia Ahern (1) Cecilia Samartin (1) Cesarina Vighy (1) Chandra Hoffman (1) Charles Dickens (4) Charles Frazier (1) Charlotte Brontë (5) Cheryl Strayed (1) Chesley McLaren (1) Chris Columbus (1) Chris Fabry (1) Chris Grabenstein (1) Christian Jacq (1) Christina Baker-Kline (2) Chufo Llorens (1) Claire North (1) Clara Sanchez (1) Claude Quétel (1) Clive Staples Lewis (2) Colin Campbell (1) Colleen Hoover (2) Colleen McCullough (1) Conor Grennan (1) Consilia Maria Lakotta (2) Dan Brown (1) Daniel Silva (2) Danielle Steel (1) Danuta Awolusi (1) Danuta Pytlak (1) Dario Fo (1) Debbie Macomber (2) Denis Brian (1) Denis Diderot (1) Denise Hildreth Jones (1) Dennis Lehane (1) Diana Gabaldon (7) Diane Chamberlain (12) Doda Około-Kułak (1) Dodie Smith (1) Donald Spoto (2) Dorota Combrzyńska-Nogala (1) Dorota Gąsiorowska (2) Dorota Golińska (1) Dorota Ponińska (1) Dorota Terakowska (2) Dorothea Johnson (1) Dorothy Rowe (1) Dörthe Binkert (1) Douglas Smith (1) E. Lockhart (1) Edward Rutherfurd (2) Eileen Goudge (1) Eliza Orzeszkowa (2) Elizabeth Cooke (3) Elizabeth Gaskell (5) Elizabeth Haran (3) Elżbieta Cherezińska (4) Emilia Sokolik (1) Emily Jane Brontë (1) Emma Donoghue (1) Eowyn Ivey (1) Eric Lomax (1) Erin Morgenstern (1) Eugen Ruge (1) Eva Weaver (1) Ewa Bauer (2) Ewa Stachniak (2) Ewa Wróbel (1) Federico Moccia (4) Fern Britton (1) Fern Michaels (1) Florian Illies (1) Francine Rivers (3) Francis Hackett (1) Francis Scott Fitzgerald (1) Francoise Giroud (1) Gardner Raymond Dozois (1) Gavin Extence (2) George Orwell (1) George R.R. Martin (7) Georgia Bockoven (1) Gigi Buffon (1) Giovannino Guareschi (5) Glenys Carl (1) Grażyna Jeromin-Gałuszka (1) Greg King (1) Gregg Olsen (1) Grzegorz Sokołowski (1) Grzegorz Strzelczyk (1) Håkan Nesser (1) Hanna Cygler (3) Harper Lee (1) Helen Fielding (2) Helen Rappaport (1) Helena Mniszkówna (1) Helga Hoškova-Weissowá (1) Hellmut Andics (1) Henning Mankell (2) Henryk Sienkiewicz (1) Holly Peterson (1) Horacio Verbitsky (1) Ibn Warraq (1) Igor Sokołowski (3) Ismet Prcić (1) Iwona J. Walczak (3) Izabela Jung (1) Izabela Sowa (1) Izabella Frączyk (1) J.J. Renert (1) Jacek Dehnel (2) Jacek Hugo-Bader (1) Jacek Lusiński (1) Jadwiga Czajkowska (1) Jakub Puchalski (1) Jan Łoziński (1) Jan Miodek (2) Jan Paweł II (1) Jan Wróbel (1) Jane Austen (7) Janina Fedorowicz (1) Jaroslav Hašek (1) Jaume Cabré (2) Jaume Collel (1) Jean des Cars (2) Jean-Christophe Brisard (1) Jean-Jacques Sempé (1) Jean-Paul Roux (1) Jeannette Kalyta (1) Jennifer Kaufman (1) Jennifer Teege (1) Jennifer Worth (1) Jerzy Bralczyk (3) Jerzy Niemczuk (2) Jerzy Sosnowski (1) Jewgienij Wodołazkin (1) Jill Barnett (1) Jill Mansell (1) Joanna Konopińska (1) Joanna Marat (1) Joanna Szczęsna (1) Joanne Harris (1) Joanne Kathleen Rowling (13) Jodi Picoult (22) John Borrell (1) John Boyne (1) John Carlin (1) John Curran (1) John Green (1) John Grogan (1) John Ronald Reuel Tolkien (7) John Seeney (1) Jojo Moyes (6) Jolanta Król (1) Jolanta Kwiatkowska (1) Jon Ronson (1) Jonathan Littell (1) Jordi Pons Salas (1) Joyce Maynard (1) Józef Witko (2) Julia Alvarez (1) Julia Child (1) Julia P. Gelardi (1) Julian Tuwim (2) Julie Lawson Timmer (1) Julie Orringer (1) Jürgen Thorwald (6) Justin Go (1) Justin Peacock (1) Justyna Wydra (2) Ka Hancock (1) Kamil Janicki (2) Kard. Jorge Mario Bergolio (2) Karen Dionne (1) Karen Karbo (1) Karen Mack (1) Karolina Frankowska (1) Karolina Lanckorońska (1) Katarina Mazetti (2) Katarzyna Archimowicz (3) Katarzyna Bonda (6) Katarzyna Kołczewska (2) Katarzyna Kwiatkowska (5) Katarzyna Michalak (14) Katarzyna Zyskowska-Ignaciak (5) Kate Lord Brown (1) Katherine Webb (3) Kathryn Taylor (1) Keith Lowe (1) Kerstin Ekman (1) Kiera Cass (5) Kristina Sabaliauskaitė (1) Krzysztof Sadło (1) Krzysztof Ziemiec (2) ks. Jan Twardowski (1) Laila El Omari (1) Laurens van der Post (1) Leah Fleming (1) Lena Najdecka (1) Leslie Carroll (1) Levi Henriksen (1) Lily Koppel (1) Linda Green (2) Lisa Genova (3) Lisa Kleypas (1) Lisa Scottoline (1) Liv Tyler (1) Louisa May Alcott (1) Louise Walters (1) Lucy Ferriss (1) Lucy Maud Montgomery (8) Lucyna Olejniczak (1) Ludwig Winder (1) Ludwik Stomma (1) Łukasz Maciejewski (1) Łukasz Orbitowski (1) M.L. Stedman (1) Maciej Karpiński (1) Maciej Stuhr (1) Magda Gessler (1) Magdalena Grzebałkowska (3) Mag­da­lena Knedler (1) Magdalena Kordel (4) Magdalena Kulus (1) Magdalena Tulli (1) Maja Łozińska (1) Małgorzata Gutowska - Adamczyk (4) Małgorzata Halber (1) Małgorzata Hayles (1) Małgorzata Łukowiak (1) Małgorzata Maj (1) Małgorzata Musierowicz (15) Małgorzata Szejnert (1) Małgorzata Tusk (1) Małgorzata Warda (2) Mandy Hale (1) Marc Llewellyn (1) Marcin Górka (1) Marcin Mastalerz (2) Marcin Prokop (2) Marcin Wilk (1) Marcin Zaremba (1) Marek Aureliusz (1) Marek Grechuta (1) Marek Ławrynowicz (1) Marek Rybarczyk (2) Margaret Dilloway (1) Margaret Mitchell (1) Maria Dąbrowska (2) Maria Kruger (2) Maria Krüger (1) Maria Sveland (1) Maria Ulatowska (3) Marilyn Brant (1) Marina Stepnova (1) Mariola Pryzwan (1) Marion Zimmer Bradley (1) Mariusz Szczygieł (4) Mariusz Urbanek (6) Mariusz Wilka (1) Mariusz Ziomecki (1) Marta Kisiel (2) Martha Grimes (1) Martin Sixsmith (1) Matthew Quick (1) Melchior Wańkowicz (1) Melissa Hill (1) Meredith Goldstein (1) Mhairi McFarlane (2) Michał Heller (1) Mieczysław Mokrzycki (1) Mike Carson (1) Mira Suchodolska (1) Miriam Karmel (1) Mitch Albom (3) Monika A. Oleksa (6) Monika Szwaja (10) Nadine Gordimer (1) Natasha Walker (1) Ned Vizzini (1) Olle Lönnaeus (1) Papież Franciszek (2) Patrick Ness (1) Patrick Pesnot (1) Paul Arden (1) Paullina Simons (3) Penny Jordan (1) Peter Heller (1) Peter Kreeft (1) Platon (1) Pola Kinski (1) Priscille Sibley (1) Rachel Hauck (2) Rebecca Johns (1) Regina Brett (5) René Goscinny (1) Richard Paul Evans (6) Richard Phillips Feynman (3) Robert Galbraith (3) Robert J. Woźniak (1) Roma Ligocka (3) Ryszard Legutko (1) Sally Bedell Smith (1) Sam Pivnik (1) Samantha Hayes (1) Samantha van Leer (1) Sarita Mandanna (1) Seré Prince Halverson (1) Shelley Emling (1) Stanisław Zakościelny (1) Stephanie Evanovich (1) Stephenie Meyer (2) Sue Eckstein (1) Sue Woolmans (1) Sylwia Chutnik (1) Szymon Hołownia (12) Szymon Sokolik (1) Terry Pratchett (2) Trygve Gulbranssen (4) Tullio Avoledo (1) Victoria Twead (2) Walter R. Brooks (2) Wiesław Myśliwski (2) Wilkie Collins (2) Yrsa Sigurdardóttir (5) Zośka Papużanka (1)

Pogoda w mojej okolicy