"Welewetka. Jak znikają Kaszuby" - Stasia Budzisz [ stosikowe losowanie było łaskawe]

 

Stosikowe losowanie w styczniu okazało się dla mnie bardzo łaskawe, wylosowała mi się książka, którą mam od jakiegoś czasu, bo polecała ją moja znajoma, prawdziwa fachowiec jeśli chodzi o Kaszuby, chyba pierwszy raz od Niej usłyszałam o Kaszubach coś więcej. Cieszę się, że w naszej świadomości mówi się więcej o tym że zróżnicowanie narodowościowe nie było domeną tylko międzywojnia, że 1945 rok nie wymazał wszystkich grup narodowych. Więcej mówi się o Ślązakach, o Łemkach, właśnie o Kaszubach, pojawiają się książki o Mazurach i Warmiakach, więc coś się dzieje.

 

"Chciałam być Polką, czystą Polką i tylko Polką, ale z tą moją polskością wiecznie było coś nie tak. Wstydziłam się kaszubskiego akcentu i chłopskiego pochodzenia. Wstydziłam się, że moja rodzina nie kultywuje prawdziwych polskich tradycji.

Kompleks kaszubski nie jest niczym nowym. Dojrzewał w nas, Kaszubach, latami, żeby nie powiedzieć wiekami. Winę można rozłożyć na wszystkich. I na Niemców, i na Polaków, i na Kaszubów. Czasem myślę, że najbardziej na nas, Kaszubów. „Nas”. Mówię tak od niedawna, może od roku."

fragment książki

Stasia Budzisz, reporterka specjalizująca się w krajach byłego bloku radzieckiego, tym razem kieruje swoje bezkompromisowe spojrzenie na Kaszuby, krainę własnego dzieciństwa. Z zachowanych zdjęć, rodzinnych wspomnień i legend oraz rozmów ze świadkami burzliwych dziejów regionu buduje intrygujące połączenie reportażu historycznego i rodzinnej sagi. Welewetka to opowieść o losie kaszubskiej mniejszości, cały czas będącej w rozdarciu, traktowanej podejrzliwie, wciąż poszukującej własnej tożsamości.

Autorka, z wykształcenia polonistka opowiada o swoim najpierw ukrywaniu swojego pochodzenia, wyszydzaniu tego że mówiła po kaszubsku wtedy zaczęła się odcinać od tego dziedzictwa. Ujęła mnie historia dziadka marynarza, w wyobraźni dziecka dzielnego obrońcy, który zginął w Norwegii, dopiero później wychodzi na jaw, a właściwie dziewczynka odkrywa to, że ów dziadek był w Wermachcie i zginął w U-boocie. Może gdyby takiej historii uczono w szkole, nie dalibyśmy się omamić dziadkiem z Wermachtu? A może ja jestem naiwna. Historia Kaszub związania jest z byciem między Polakami a Niemcami, wciągnięci w tryby historii zapłacili wysoką cenę za wojnę której nie wywołali. Wywożeni do przymusowej pracy w kopalniach, kobiety padające ofiarami Armii Czerwonej, a całe Kaszuby będące ofiarami zbiorowej traumy i polityki milczenia. Przez socjalistyczne władze uznawani jako podejrzany element, próbowano wytrzebić kaszubskość. Czy się udało? Przykra to lektura.

 

Przykra, ponieważ pokazuje, że my nadal tańczymy tak jak grają nam politycy, jesteśmy pozbawieni chęci głębszej refleksji i myślimy stereotypami. Zresztą myślenie o mniejszościach narodowych w Polsce nie jest rozpowszechnione,  powoli pojawiają się jakieś powieści, był film Kamerdyner, teraz jest Welewetka, która pokazuje ten aspekt naszej historii o którym nie ma zbyt szerokiej wiedzy. Tutaj mamy wszystko skondensowane, nie jakoś prostacko pocięte i uproszczone, ale podane w przystępny sposób. Bardzo ciekawa książka, a jednocześnie pokazująca ile w naszym kraju jest problemów pochowanych pod cieniutką warstwą ziemi, które wychodzą na wierzch przy pierwszej okazji. Naprawdę bardzo polecam!