niedziela, 5 stycznia 2014

"Myśli" - Blaise Pascal

Zbiór fragmentów i notatek, które miały posłużyć Pascalowi jako materiał w pracy nad dziełem życia - O prawdziwości religii chrześcijańskiej. Według Pascala w najważniejszych sprawach, sprawach zbawienia duszy, w dziedzinie etyki i religii, niemożliwe jest osiągnięcie wiedzy pewnej. Jedynym lekarstwem na rozpacz ogarniającą człowieka, wobec nieskończonego i obojętnego nań kosmosu, może być wiara w Boga. Myśli to dzieło zawierające głęboką i przenikliwą analizę ludzkiej kondycji.


Kiedy pod koniec roku 2013 brałam sobie na cel filozofów nie wiedziałam, że ci mędrcy tak mi zakryżyszą początek losu. Miałam przed oczami biografię Sokratesa, opracowanie Tatarkiewicza, pracy na źródłach, prawie zero. I chwyciłam za „Myśli” Pascala, dlaczego? Ano wracając ze spaceru POCZUŁAM, że absolutnie MUSZĘ to zacząć czytać.
Na przykładzie tego filozofa widzę, jak wiele zabrała mi szkoła. Z czym Wam się kojarzy Pascal, pewnie z zakładem i z myślącą trzciną. I tyle idziemy dalej, analizujemy obraz, interpretujemy wiersz. A chodziłam do prestiżowego liceum, na humanistyczno-dziennikarski(?) profil. Powinno nas się nauczyć myśleć. Zresztą podobno o to chodziło w tej reformie. Czy Wy też macie wrażenie, że Was oszukano?

Pascal jest przygnębiający, chociaż nie stworzył swojego systemu filozoficznego, chociaż tyle zaczerpnął od Kartezjusza, jego przemyślenia są ciężkim, surowym tekstem. Pascal, który nawrócił się i stał się gorliwym obrońcą wiary, był od młodości wybitnym matematykiem, a więc umysłem ścisłym, co uświadamia mi, że wbrew pozorom matematyka i filozofia nie leżą na przeciwległych biegunach. Obie dążą do uporządkowania, do znalezienia reguł rządzących światem. O ile matematyka opisuje materię, tak filozofia ma skupić się na duszy.

Nie sposób w pełni zrozumieć Pascala, bez zgłębienia się jansenizm, ruch religijny. Oczywiście w szkole mnie nikt o tym nie uczył. Na szczęście w moim wydaniu „Myśli” we wstępie pokrótce omówiono to zagadnienie. Omówiono skrótowo, gdyż jest to materia rozległą i skomplikowana, ze względu na historię – również problematyczna.

Gdy wiemy, z jakim ruchem Pascal sympatyzował, w jakich warunkach rodziła się jego religijność, w jakich czasach żył, widzimy lepiej jego zamysł, te zapiski miały być obroną chrześcijaństwa. I to widać, , broni chrześcijaństwa, afirmuje zwłaszcza katolicyzm. Jego poglądy nierozerwalnie są związane z chrześcijańską etyką i sposobem patrzenia na świat. Wydaje mi się, że nastrój „Myśli” jest taki, jak u św. Augustyna, co biorąc pod uwagę jansenizm i jego wpływ, jest naturalnie zrozumiałe. To rozważania pełne sceptycyzmu, rozczarowania światem, upatrujące jedynej nadziei i światła w tym co boskie.
Przeczytałam, ale będę musiała się przegryzać jeszcze z jego wnioskami. Wam przyklejam cytat, który mną wstrząsnął, słynny cytat o trzcinie, ale w całości.

Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale trzciną myślącą. Nie potrzeba iżby cały wszechświat uzbroił się aby go zmiażdżyć: mgła, kropla wody wystarczy aby go zabić. Ale, gdyby nawet wszechświat go zmiażdżył, człowiek byłby i tak czemś szlachetniejszem, niż to co go zabija, ponieważ wie że umiera, i zna przemoc, którą wszechświat ma nad nim. Wszechświat nie wie nic.
Cała nasza godność spoczywa tedy w myśli. Stamtąd trzeba nam się wywodzić, a nie z przestrzeni i czasu, których nie umielibyśmy zapełnić. Silmy się tedy dobrze myśleć: oto zasada moralności.

Ach, cała ta książka to zbiór mądrych słów, zapisanych często bez związku z poprzednim akapitem, z grubsza pogrupowanych w tematyczne działy. Bliska jest to filozofia, człowiekowi przeciętnemu, bo Pascal dotyka codzienności, cierpienia, zagadnienia sprawiedliwości, próbuje też obalić tezy poprzedzających go filozofów. To interesujące czytać co ludzie myśleli o życiu o bytowaniu o sensie tego wszystkiego tyle wieków przed nami.

Z drugiej strony tchnęło to czytanie na mnie ducha pesymizmu. Pytanie o istotę szczęśliwego życia, odwieczne wciąż bez odpowiedzi. Kolejne pokolenia umierają szukając.

Nie wspomniałam też, że czytałam Pascala w przekładzie Tadeysza Boya-Żeleńskiego, co oczywiście skierowało me myśli w stronę Wzgórz Wuleckich i wojny i ludzi, którzy razem z nim stracili tam życie. I rozmyślam, jakie to wszystko jest marne. Może w tym sceptycyzmie Pascala była jakaś racja?  

W domu, gdyby wiedzieli dlaczego się tak snuję, swoje bym usłyszała, jedyny filozof, tzn. absolwent filozofii, naprawdę inteligentny facet, był sąsiadem Babci, a co za tym idzie, panieńskiego domu mojej Mamy. Teraz jest rozpity i stoczył się okrutnie. W mniemaniu mojej wsi, na filozofii nikt dobrze nie wychodzi. Jedyne co może spotkać "filozofów" to degrengolada.

8 komentarzy:

  1. Może kiedyś się skuszę na to dzieło : )
    Pozdrawiam : >

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak kogoś kręci filozofia, to must read

      Usuń
  2. Nie wolno popadać w taki marazm, Katarzyno [jeżu, napisałam najpierw 'Klaudyno' i aż się zbeształam w myśli za ten odruch...]. Ale teraz już wiem, że jak będę się chciała podobijać w swych nędznych, mrocznych rozważaniach, muszę sięgnąć na półkę po Pascala. Akurat mam u siebie to samo wydanie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To chyba Nowy Rok mnie tak nastraja, całe to przemijanie i Pascal świetnie się w to wpasował...

      Usuń
  3. U mnie w liceum nawet miałam w której klasie filozofie, ale żebym jakoś specjalnie dużo z niej wyniosła - wątpliwe. Zresztą myśleć musimy nauczyć się sami - szkoła to w dużej mierze lecenie według klucza i schematów. Oczywiście zdarzają się nauczyciele, którzy rozwijają w uczniach coś więcej niż szybką naukę na pamięc regułek - i oby takich pasjonatów było jak najwięcej. Ciekawa jestem co też w książce jest napisane o jansenizmie - ostatnio trochę liznęłam ten temat przy okazji przygotowywania się na religie świata :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Pisał to Boy-Żeleński, tylko, żeby mniej więcej przybliżyć czytelnikowi realia. :)

      Nauczyciele to jedno, dwa, że niestety program i to co trzeba przekazać, istnieję, pozostaje niewiele czasu, żeby powiedzieć coś ponad. Niestety :/

      Usuń
  4. "Powinno nas się nauczyć myśleć. Zresztą podobno o to chodziło w tej reformie. Czy Wy też macie wrażenie, że Was oszukano?"- trochę tak, raczej nauczono wpasowywać się w klucz...
    Moralność jako myślenie? Ciekawe podejście... Niestety filozofia jest mało rozumiana.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. czyli nie nauczono nas a wytresowano.
      Co masz na myśli pisząc o moralności jako myśleniu? i ciekawym podejściu. Co do nierozumienia filozofii, wydaje mi się, ze wynika to li i jedynie niewystarczającej wiedzy.

      Usuń

To dużymi literami: KAŻDY KOMENTARZ ZAWIERAJĄCY LINK - WYLATUJE- WIELOKROTNIE PROSIŁAM, NIE ODNOSIŁO SKUTKU, TERAZ Z AUTOMATU I BEZ CZYTANIA.

A teraz grzecznie i klasycznie ; ) bo bardzo Was przecież lubię : )

Witaj Gościu, cieszy mnie Twoja wizyta, cieszę się, że chcesz pozostawić ślad po tym, że przeczytałeś to miałam do powiedzenia.

Proszę :) komentuj, ale pamiętaj :)

Każdy głos w dyskusji jest dla mnie ważny. Każdy komentarz jest czytany, na komentarz każdego czytelnika staram się odpowiedzieć.

Jeśli chcesz coś powiedzieć, zwrócić uwagę, a komentarz pod danym postem będzie niewłaściwy - z boku podałam adres mejlowy

Nie spamuj, nie jestem nastolatką, więc nie pisz "Super, zapraszam do mnie". To właśnie jest spam, takie komentarze usuwam. Napisz coś merytorycznego, a na pewno zaciekawisz mnie i odwiedzę Twoją stronę.

Chcesz mnie obrazić? Wyzwać? Wyśmiać moje poglądy, czy mnie, jako mnie? Daruj sobie! Jesli szydzisz, lub obrażasz moich czytelników, lub po prostu naruszasz netetykietę, komentarz również wyleci.


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Wg. Autorów ( w trakcie tworzenia)

Agata Christie (51) Agata Pruchniewska (1) Agatha Christie (16) Agnieszka Kaluga (1) Agnieszka Krakowiak-Kondracka (1) Agnieszka Lingas-Łoniewska (10) Agnieszka Wojdowicz (3) Aleksander Jażwiński (1) Aleksander Makowski (1) Aleksandra Szarłat (2) Alex Bellos (1) Alice Hoffman (1) Alina Białowąs (2) Aly Cha (1) Alyson Richman (1) Ałbena Grabowska (3) Ałbena Grabowska-Grzyb (4) Amy Hatvany (2) Andrzej Andrusiewicz (2) Andrzej Chwalba (1) Andrzej Grembowicz (1) Andrzej Kępiński (1) Andrzej Markowski (2) Angele Lieby (1) Angelika Kuźniak (1) Ann Brashares (1) Ann Wroe (1) Anna Bikont (1) Anna Fincer-Ogonowska (1) Anna Gavalda (1) Anna Herbich (3) Anna J. Szepielak (2) Anna Jean Mayhew (1) Anna Moczulska (1) Anna Nejman (1) Annabel Pitcher (1) Anne Brontë (2) Anne O'Brien (1) Anne Tyler (1) Antoni Słonimski (1) Antonina Kozłowska (2) Arael Zurli (1) Arthur Conan Doyle (1) Astrid Lindgren (4) Barbara Mutch (1) Barbara O`Neal (4) Barbara Sęk (1) Barbara Wachowicz (1) Becky Wade (1) Bill Bryson (1) Bolesław Prus (2) Bożena Keff (1) Brenda Reid (1) Brigitte Hamann (1) Brygida Grysiak (1) Carla Montero (1) Carlos Ruiz Zafón (2) Carrie Snyder (1) Cat Patrick (1) Cecelia Ahern (1) Cecilia Samartin (1) Cesarina Vighy (1) Chandra Hoffman (1) Charles Dickens (4) Charles Frazier (1) Charlotte Brontë (5) Cheryl Strayed (1) Chesley McLaren (1) Chris Columbus (1) Chris Fabry (1) Chris Grabenstein (1) Christian Jacq (1) Christina Baker-Kline (2) Chufo Llorens (1) Claire North (1) Clara Sanchez (1) Claude Quétel (1) Clive Staples Lewis (2) Colin Campbell (1) Colleen Hoover (2) Colleen McCullough (1) Conor Grennan (1) Consilia Maria Lakotta (2) Dan Brown (1) Daniel Silva (2) Danielle Steel (1) Danuta Awolusi (1) Danuta Pytlak (1) Dario Fo (1) Debbie Macomber (2) Denis Brian (1) Denis Diderot (1) Denise Hildreth Jones (1) Dennis Lehane (1) Diana Gabaldon (7) Diane Chamberlain (12) Doda Około-Kułak (1) Dodie Smith (1) Donald Spoto (2) Dorota Combrzyńska-Nogala (1) Dorota Gąsiorowska (2) Dorota Golińska (1) Dorota Ponińska (1) Dorota Terakowska (2) Dorothea Johnson (1) Dorothy Rowe (1) Dörthe Binkert (1) Douglas Smith (1) E. Lockhart (1) Edward Rutherfurd (2) Eileen Goudge (1) Eliza Orzeszkowa (2) Elizabeth Cooke (3) Elizabeth Gaskell (5) Elizabeth Haran (3) Elżbieta Cherezińska (4) Emilia Sokolik (1) Emily Jane Brontë (1) Emma Donoghue (1) Eowyn Ivey (1) Eric Lomax (1) Erin Morgenstern (1) Eugen Ruge (1) Eva Weaver (1) Ewa Bauer (2) Ewa Stachniak (2) Ewa Wróbel (1) Federico Moccia (4) Fern Britton (1) Fern Michaels (1) Florian Illies (1) Francine Rivers (3) Francis Hackett (1) Francis Scott Fitzgerald (1) Francoise Giroud (1) Gardner Raymond Dozois (1) Gavin Extence (2) George Orwell (1) George R.R. Martin (7) Georgia Bockoven (1) Gigi Buffon (1) Giovannino Guareschi (5) Glenys Carl (1) Grażyna Jeromin-Gałuszka (1) Greg King (1) Gregg Olsen (1) Grzegorz Sokołowski (1) Grzegorz Strzelczyk (1) Håkan Nesser (1) Hanna Cygler (3) Harper Lee (1) Helen Fielding (2) Helen Rappaport (1) Helena Mniszkówna (1) Helga Hoškova-Weissowá (1) Hellmut Andics (1) Henning Mankell (2) Henryk Sienkiewicz (1) Holly Peterson (1) Horacio Verbitsky (1) Ibn Warraq (1) Igor Sokołowski (3) Ismet Prcić (1) Iwona J. Walczak (3) Izabela Jung (1) Izabela Sowa (1) Izabella Frączyk (1) J.J. Renert (1) Jacek Dehnel (2) Jacek Hugo-Bader (1) Jacek Lusiński (1) Jadwiga Czajkowska (1) Jakub Puchalski (1) Jan Łoziński (1) Jan Miodek (2) Jan Paweł II (1) Jan Wróbel (1) Jane Austen (7) Janina Fedorowicz (1) Jaroslav Hašek (1) Jaume Cabré (2) Jaume Collel (1) Jean des Cars (2) Jean-Christophe Brisard (1) Jean-Jacques Sempé (1) Jean-Paul Roux (1) Jeannette Kalyta (1) Jennifer Kaufman (1) Jennifer Teege (1) Jennifer Worth (1) Jerzy Bralczyk (4) Jerzy Niemczuk (2) Jerzy Sosnowski (1) Jewgienij Wodołazkin (1) Jill Barnett (1) Jill Mansell (1) Joanna Konopińska (1) Joanna Marat (1) Joanna Szczęsna (1) Joanne Harris (1) Joanne Kathleen Rowling (13) Jodi Picoult (22) John Borrell (1) John Boyne (1) John Carlin (1) John Curran (1) John Green (1) John Grogan (1) John Ronald Reuel Tolkien (7) John Seeney (1) Jojo Moyes (6) Jolanta Król (1) Jolanta Kwiatkowska (1) Jon Ronson (1) Jonathan Littell (1) Jordi Pons Salas (1) Joyce Maynard (1) Józef Witko (2) Julia Alvarez (1) Julia Child (1) Julia P. Gelardi (1) Julian Tuwim (2) Julie Lawson Timmer (1) Julie Orringer (1) Jürgen Thorwald (6) Justin Go (1) Justin Peacock (1) Justyna Wydra (2) Ka Hancock (1) Kamil Janicki (2) Kard. Jorge Mario Bergolio (2) Karen Dionne (1) Karen Karbo (1) Karen Mack (1) Karolina Frankowska (1) Karolina Lanckorońska (1) Katarina Mazetti (2) Katarzyna Archimowicz (3) Katarzyna Bonda (6) Katarzyna Kołczewska (2) Katarzyna Kwiatkowska (5) Katarzyna Michalak (14) Katarzyna Zyskowska-Ignaciak (5) Kate Lord Brown (1) Katherine Webb (3) Kathryn Taylor (1) Keith Lowe (1) Kerstin Ekman (1) Kiera Cass (5) Kristina Sabaliauskaitė (1) Krzysztof Sadło (1) Krzysztof Ziemiec (2) ks. Jan Twardowski (1) Laila El Omari (1) Laurens van der Post (1) Leah Fleming (1) Lena Najdecka (1) Leslie Carroll (1) Levi Henriksen (1) Lily Koppel (1) Linda Green (2) Lisa Genova (3) Lisa Kleypas (1) Lisa Scottoline (1) Liv Tyler (1) Louisa May Alcott (1) Louise Walters (1) Lucy Ferriss (1) Lucy Maud Montgomery (8) Lucyna Olejniczak (1) Ludwig Winder (1) Ludwik Stomma (1) Łukasz Maciejewski (1) Łukasz Orbitowski (1) M.L. Stedman (1) Maciej Karpiński (1) Maciej Stuhr (1) Magda Gessler (1) Magdalena Grzebałkowska (3) Mag­da­lena Knedler (1) Magdalena Kordel (4) Magdalena Kulus (1) Magdalena Tulli (1) Maja Łozińska (1) Małgorzata Gutowska - Adamczyk (4) Małgorzata Halber (1) Małgorzata Hayles (1) Małgorzata Łukowiak (1) Małgorzata Maj (1) Małgorzata Musierowicz (15) Małgorzata Szejnert (1) Małgorzata Tusk (1) Małgorzata Warda (2) Mandy Hale (1) Marc Llewellyn (1) Marcin Górka (1) Marcin Mastalerz (2) Marcin Prokop (2) Marcin Wilk (1) Marcin Zaremba (1) Marek Aureliusz (1) Marek Grechuta (1) Marek Ławrynowicz (1) Marek Rybarczyk (2) Margaret Dilloway (1) Margaret Mitchell (1) Maria Dąbrowska (2) Maria Kruger (2) Maria Krüger (1) Maria Sveland (1) Maria Ulatowska (3) Marilyn Brant (1) Marina Stepnova (1) Mariola Pryzwan (1) Marion Zimmer Bradley (1) Mariusz Szczygieł (4) Mariusz Urbanek (6) Mariusz Wilka (1) Mariusz Ziomecki (1) Marta Kisiel (2) Martha Grimes (1) Martin Sixsmith (1) Matthew Quick (1) Melchior Wańkowicz (1) Melissa Hill (1) Meredith Goldstein (1) Mhairi McFarlane (2) Michał Heller (1) Mieczysław Mokrzycki (1) Mike Carson (1) Mira Suchodolska (1) Miriam Karmel (1) Mitch Albom (3) Monika A. Oleksa (6) Monika Szwaja (10) Nadine Gordimer (1) Natasha Walker (1) Ned Vizzini (1) Olle Lönnaeus (1) Papież Franciszek (2) Patrick Ness (1) Patrick Pesnot (1) Paul Arden (1) Paullina Simons (3) Penny Jordan (1) Peter Heller (1) Peter Kreeft (1) Platon (1) Pola Kinski (1) Priscille Sibley (1) Rachel Hauck (2) Rebecca Johns (1) Regina Brett (5) René Goscinny (1) Richard Paul Evans (6) Richard Phillips Feynman (3) Robert Galbraith (3) Robert J. Woźniak (1) Roma Ligocka (3) Ryszard Legutko (1) Sally Bedell Smith (1) Sam Pivnik (1) Samantha Hayes (1) Samantha van Leer (1) Sarita Mandanna (1) Seré Prince Halverson (1) Shelley Emling (1) Stanisław Zakościelny (1) Stephanie Evanovich (1) Stephenie Meyer (2) Sue Eckstein (1) Sue Woolmans (1) Sylwia Chutnik (1) Szymon Hołownia (12) Szymon Sokolik (1) Terry Pratchett (2) Trygve Gulbranssen (4) Tullio Avoledo (1) Victoria Twead (2) Walter R. Brooks (2) Wiesław Myśliwski (2) Wilkie Collins (2) Yrsa Sigurdardóttir (5) Zośka Papużanka (1)

Pogoda w mojej okolicy